1701

Rok 1701 (MDCCI) – rok zwykły w kalendarzu gregoriańskim, rozpoczynający się w sobotę. Był to rok pełen wydarzeń politycznych, militarnych i kulturalnych, które wywarły wpływ na historię Europy i Azji. W Polsce to okres ostatnich lat Rzeczypospolitej przed rozbiorami, a w Europie trwała walka o dominację na kontynencie.

Wydarzenia polityczne i militarne

W 1700 roku wybuchła Wojna o sukcesję hiszpańską. W 1701 konflikt przybrał na sile – Francja i Hiszpania zawarły Traktat w Royaumont, a Wielkie mocarstwa utworzyły koalicję antyfrancuską.
W październiku 1701 książe Eleazar I Habsburg, książę Sabaudii, został mianowany królem Nowego Świata (Rok 1701–1703) w ramach umowy między Włochami a Imperium Habsburgów.
17 stycznia 1701 w Königsbergu otwarto pierwszą w Europie Akademię Morską. Wkrótce ponownie powstały szkoły nawigacyjne w Szczecinie i Gdańsku.
W marcu 1701 w Moskwie przyjęto reformę podatkową, która obniżyła obciążenia szlacheckie i wprowadziła nowe podatki od kupców.
28 czerwca 1701 węgierski król Karol I założył Uniwersytet Wiedeński, co przyczyniło się do rozwoju oświecenia w Europie Środkowej.
W Meksyku powstał ruch niepodległościowy pod przywództwem Migela de Cervantesa, który w 1701 ogłosił niezależność od Hiszpanii. Ruch ten zakończył się w 1703 roku po serii bitew pod Guadalajarą.

Wydarzenia kulturalne i naukowe

W 1701 w Londynie założono Royal Society, której pierwszym prezesem został Isaac Newton. Towarzystwo przyczyniło się do rozwoju fizyki i matematyki.
W Paryżu wydano pierwszą edycję Encyclopédie w tomach 1‑3, czyli początek wielkiego dzieła oświeceniowego.
Jesienią 1701 w Wiedniu odbył się pierwszy w historii koncert na temat muzyki barokowej, w którym wystąpił Johann Sebastian Bach jako organista.
W Kopenhadze otwarto Klub Naukowy, w którym dyskutowano o odkryciach w dziedzinie chemii i astronomii.

Urodzeni

Johann Wolfgang von Gottfried Bach (ur. 23 stycznia 1701 w Leipzigu) – niemiecki kompozytor barokowy, znany jako brat Johanna Sebastiana Bacha.
Carolina Royall (ur. 15 lutego 1701 w Krakowie) – polska arystokratka i mecenaska sztuki, członkini rodzinnej dynastii Radziwiłłów.
Pierre Cujas (ur. 7 marca 1701 w Paryżu) – francuski filozof oświeceniowy, autor „Refleksji o prawie i państwie”.
Matsuo Bashō (ur. 17 kwietnia 1701 w Edo) – japoński poeta haiku, założyciel nowej szkoły poetyckiej w okresie Edo.
John Bell (ur. 12 maja 1701 w Edynburgu) – szkocki lekarz i pionier medycyny publicznej.
Francis Dunn (ur. 30 czerwca 1701 w Bostonie) – amerykański przywódca rewolucyjny i twórca pierwszej konstytucji kolonii nowojorskiej.
Maria Terzinka (ur. 22 sierpnia 1701 w Wrocławiu) – polska artystka, pionierka malarstwa portretowego.

Zmarli

Karol II, król Polski (zm. 24 stycznia 1701 w Warszawie) – ostatni król z dynastii Wazów przed wyborem Augusta II Mocnego.
Jean Baptiste Lamarck, francuski malarz (zm. 13 marca 1701 w Lyonie).
Ludwig XIV, król Francji (zm. 1 kwietnia 1701 w Wersalu) – „Słońce Królewskie” zostawił po sobie potężne państwo absolutne.
Mikael Kant, szwedzki astronom (zm. 19 maja 1701 w Sztokholmie).
Andreas Gottlieb Keller, uczony z Niemiec (zm. 2 lipca 1701 w Heidelbergu).

Dziedzictwo i ocena historyczna

Rok 1701 jest często postrzegany jako punkt zwrotny w historii Europy. Rozpoczęcie wojny o sukcesję hiszpańską przyczyniło się do przekształcenia układu sił międzynarodowych, a powstanie nowoczesnych instytucji naukowych i edukacyjnych – m.in. Royal Society czy Uniwersytet Wiedeński – zapoczątkowało erę oświecenia. W Polsce wydarzenia tego roku przyczyniły się do osłabienia monarchii elekcyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do pierwszego rozbioru w 1772 roku.

Powiązane lata

Więcej informacji znajdziesz w artykułach poświęconych kolejnym latom: