1867
Rok 1867 był okresem intensywnych przemian politycznych, gospodarczych i kulturalnych w Europie i w Ameryce Północnej. W tym czasie doszło do powstania nowych państw, przekształceń ustrojowych oraz licznych wydarzeń, które wywarły trwały wpływ na dzieje późniejszych pokoleń.
Polityka i stosunki międzynarodowe
Rządy i reformy w Europie
- W Austrii i Królestwie Węgier przyjęto Austriacko-Węgierskie Porozumienie (Ausgleich), które przekształciło dwuwładcze Cesarstwo Austriackie w Monarchię Austro-Węgierską. To porozumienie wprowadziło dualistyczny system rządów, znacznie zwiększając autonomię Węgier.
- W Francji doszło do ustanowienia III Republiki; konstytucja z 4 października 1870 r. (znana jako Konstytucja XIX wieku) była przygotowywana już w 1867 r., a w tym roku wybrano prezydenta Ludwika-Napoleona Bonaparte.
- W Wielkiej Brytanii przegłosowano Reformę Wyborczą z 1867 roku, znaną jako **Reform Act 1867**, która znacznie poszerzyła prawo wyborcze w Anglii i Walii.
Ameryka Północna
- 7 lipca 1867 r. została przyjęta Konstytucja Kanady, co doprowadziło do powstania Zjednoczonego Królestwa Kanady – federacji czterech prowincji: Ontario, Quebec, Nowy Brukseli i Nowa Szkocja.
- W Stanach Zjednoczonych trwała era Rekonstrukcji po wojnie secesyjnej; w 1867 r. przyjęto Trzynastą Poprawkę do Konstytucji, zakazującą niewolnictwa.
Kultura i sztuka
Rok 1867 przyniósł liczne wydarzenia kulturalne, które w późniejszych latach stały się kamieniami milowymi w historii sztuki i literatury.
- W Wiedeń otwarto Operę Wiedeńską (nowy budynek), będący ważnym ośrodkiem muzycznym Europy.
- W Niemczech, w mieście Weimar, powstało towarzystwo literackie związane z określeniem Młodej Oświecenia.
- W literaturze rosyjskiej 1867 rok był okresem twórczości Fiodora Dostojewskiego – w tym czasie pisał on powieść Chłopi (choć nie została wydana aż do późniejszych lat).
Nauka i technika
W dziedzinie nauki i techniki 1867 rok wyróżnia się następującymi osiągnięciami:
- W Niemczech wynaleziono pierwszy teleks (reaktoryczny teleks), zapoczątkowując rozwój radiotechniki.
- W Francji Louis Pasteur przeprowadził eksperymenty potwierdzające tezę o filtracji powietrza w procesie fermentacji – co przyczyniło się do rozwoju mikrobiologii.
- W Wielkiej Brytanii dokonano pierwszych prób zastosowania stali w budowie mostów kolejowych, co przyspieszyło rozwój infrastruktury kolejowej.
Wydarzenia społeczne i gospodarcze
- W Rosji rozpoczęto projekt budowy Transsyberyjskiej Kolei kolejowej; pierwsze odcinki otwarto w 1867 r.
- W Włoszech przeprowadzono reformę oświaty, wprowadzając obowiązek szkolny do 12 roku życia.
- W Kanadzie połączenie kolejowe między Toronto a Montrealem przyspieszyło rozwój handlu i migracji.
Śmierci i narodziny
W 1867 roku zmarło wielu wybitnych osobistości oraz urodziło się kilku przyszłych przywódców i artystów.
- 27 lutego – śmierć Williama Marshalla, brytyjskiego polityka i premiera.
- 3 kwietnia – narodziny Franza Kafki, austriackiego pisarza żydowskiego pochodzenia, jednego z najważniejszych twórców literatury XX wieku.
- 12 sierpnia – narodziny Kōnosuke Matsushita, japońskiego przedsiębiorcy, założyciela koncernu Panasonic.
Dziedzictwo historyczne
Rok 1867 jest pamiętany przede wszystkim jako rok przełomowy w kształtowaniu nowoczesnych państw narodowych i wprowadzaniu reform demokratycznych. Austro-Węgierskie Porozumienie stanowiło model dualistycznego państwa, a Konstytucja Kanady stała się fundamentem jednego z największych federacyjnych państw świata. Reforma wyborcza w Wielkiej Brytanii i liczne reformy edukacyjne i infrastrukturalne w Europie i Ameryce Północnej przyczyniły się do dalszej emancypacji obywatelskiej i rozwoju gospodarczego.