af
af – dwuliterowy kod ISO 639‑1 przypisany językowi afrikaans. Kod ten jest używany w systemach informatycznych, katalogach bibliotecznych oraz w oznaczeniach językowych w Internecie (np. w adresach URL example.com/af).
Klasyfikacja językowa
Afrykanerski należy do grupy języków germańskich, a konkretnie do podgrupy zachodnio‑germańskich. Wywodzi się z XVII‑XVIII‑wiecznej odmiany niderlandzkiej, znanej jako dialekty niderlandzkie w Kolonii Brytyjskiej.
Obszar występowania
Język afrikaans jest jednym z języków urzędowych w Południowej Afryce oraz w Namibii. Szacuje się, że posługuje się nim ponad 10 milionów osób jako pierwszym językiem, a dodatkowo kolejnych 7 milionów używa go jako drugiego języka.
Historia
Korzenie afrikaans sięgają 1652 roku, kiedy to Holendrzy założyli osadę w Przylądku Dobrej Nadziei. Język rozwijał się w izolacji od macierzystej niderlandzkiej, co doprowadziło do uproszczenia gramatyki, m.in. utraty deklinacji i redukcji czasu przeszłego.
W XIX wieku afrikaans stał się środkiem komunikacji między osadnikami a ludnością rdzenną oraz niewolnikami przywiezionymi z Azji i Afryki. W latach 1900‑1910 język zyskał rozgłos jako język walki przeciwko brytyjskiemu panowaniu, a po 1948 roku został ustanowiony jednym z języków urzędowych Republiki Południowej Afryki.
Fonologia i alfabet
Afrykanerski używa alfabetu łacińskiego z dodatkowymi znakami diakrytycznymi takimi jak ê, ë oraz ï. System fonologiczny jest stosunkowo prosty – brak tonów, ograniczona liczba spółgłosek sybilicznych i wyraźna różnica pomiędzy dźwiękami g i j.
Gramatyka
- Brak deklinacji rzeczowników – przypadki nie istnieją.
- Uproszczony system czasów: przeszły, teraźniejszy i przyszły.
- Stosowanie przyimków zamiast fleksji w wyrażaniu relacji przestrzennych i ról gramatycznych.
Literatura i kultura
W afrykaanskim rozwinęła się bogata tradycja literacka. Najważniejsi autorzy to C. J. Langenhoven, autor hymnu narodowego “Die Stem van Suid-Afrika”, oraz współczesny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury J. M. Coetzee. Kultura afrikaans wyraża się także w muzyce (np. bokmusic), kinie i teatrze.
Współczesne zastosowanie
Poza codziennym użytkiem afrikaans jest językiem mediów (telewizja, radio, prasa), edukacji (szkoły podstawowe i średnie w Południowej Afryce) oraz w dokumentacji prawnej. W IT kod af identyfikuje wersje językowe oprogramowania i stron internetowych.
Przykładowe zdania
Goeie môre! – Dzień dobry!
Ek is honger. – Jestem głodny.
Waar is die badkamer? – Gdzie jest łazienka?