Anwar Sadat

Życiorys

Anwar Sadat (ur. 1918 roku w Kairze, zmarł 1981 roku w Kairze) – egipski polityk, wojskowy i działacz społeczny, trzecim prezydentem Egiptu. Jego rządy (1970–1981) zapisały się w historii jako okres intensywnych reform wewnętrznych oraz przełomowych działań w polityce zagranicznej, za które otrzymał w Pokojową Nagrodę Nobla w 1978 roku (wspólnie z Menachemem Beginem).

Wczesne lata

Sadat urodził się jako syn rolnika, Moaaza Sadata, pochodzącego z rodu o korzeniach syryjskich. Wychowany w tradycyjnej rodzinie muzułmańskiej, uczęszczał do szkół religijnych, a następnie do Szkoły Wojskowej w Kairze, skąd w 1938 roku uzyskał stopień oficera.

Kariera wojskowa i początek działalności politycznej

Podczas drugiej wojny światowej Sadat służył w Armii Egipskiej, a po wojnie wziął udział w walkach przeciwko Brytyjczykom w Sudanie. W latach 1950–1952 był członkiem Wojskowego Komitetu Narodowego (WKN), w którym poznał Gamara Nasserę, przyszłego prezydenta.

Prezydentura (1970–1981)

Po śmierci Gamala Nasera w 1970 roku Sadat objął stanowisko prezydenta Egiptu. Jego rządy można podzielić na trzy główne płaszczyzny:

1. Polityka wewnętrzna – wprowadzenie liberalizacji gospodarczej znanej jako Inicjatywa Szybkiego Rozwoju (tzw. Infitah), otwarcie na inwestycje zagraniczne oraz częściowe złagodzenie represji politycznych.
2. Polityka zagraniczna – zerwanie z dotychczasowym sojuszem z ZSRR, przywrócenie bliskich stosunków z Stanami Zjednoczonymi, a także podjęcie kroków w kierunku pokoju z Izraelem.
3. Reformy społeczne – zwiększenie roli sektora prywatnego, modernizacja szkolnictwa oraz podkreślenie tożsamości narodowej ponad religijną.

Polityka wewnętrzna

Sadat wprowadził program Infitah (otwarcie), który miał na celu przyciągnięcie kapitału zagranicznego i rozwój sektora prywatnego. Zmiany te doprowadziły do wyższego tempa wzrostu gospodarczego, ale jednocześnie zwiększyły nierówności społeczne i wywołały falę protestów robotniczych, zwłaszcza w Abu Zabeel w 1977 roku.

Polityka zagraniczna

Najważniejszym osiągnięciem Sadata była Umowa z Kairem (porozumienie w Camp David) z Menachemem Beginem, przyjęta w 1978 roku. Umowa doprowadziła do podpisania w 1979 roku Traktatu pokojowego między Egiptem a Izraelem. Działanie to przyniosło Sadatowi Nagrodę Nobla w dziedzinie pokoju, ale jednocześnie wywołało krytykę wśród krajów arabskich i wśród części własnego społeczeństwa, które uznały porozumienie za zdradę.

Relacje z innymi przywódcami

Sadat utrzymywał bliskie kontakty z prezydentem Jimmy'm Carterem (USA), z premierem Menachemem Beginem (Izrael) oraz z Lechem Wałęską (Polska) w ramach międzynarodowych inicjatyw pokojowych.

Wyczerpanie i zamach

W 1981 roku podczas parad wojskowej w Kairze doszło do zamachu na życie Sadata. Zamachowcami byli członkowie organizacji Jamus, uznawanej za bojówki islamistyczne. Żołnierz Khalid Ikhlas zastrzelił prezydenta, co doprowadziło do jego natychmiastowej śmierci.

Dziedzictwo

Ocena rządów Anwara Sadata jest podzielona:

• Pozytywne – uznawany jest za jednego z najważniejszych przywódców, który przełamał długoletnie wrogości arabskie z Izraelem i wprowadził regulacje gospodarcze modernizujące Egipt.
• Negatywne – decyzje o liberalizacji gospodarczej oraz pokojowe porozumienie z Izraelem spowodowały wzrost nastrojów antyrządowych oraz przyczyniły się do głębszych podziałów w społeczeństwie.

Po śmierci Sadata władzę w Egipcie objął Hosni Mubarak, który kontynuował wiele z politycznych i gospodarczych kierunków zapoczątkowanych przez Sadata.

Publikacje i źródła

Główne opracowania biograficzne i historyczne dotyczące Anwara Sadata:

1. „Anwar Sadat – życie i polityka” – monografia wydana w 1990 roku.
2. „Egipt w XX wieku” – tom poświęcony transformacjom politycznym i gospodarczym w Egipcie.
3. Artykuły w Encyklopedii Egiptu i w „Wojnach arabsko-izraelskich”.

Linki powiązane

Powiązane hasła encyklopedyczne: Gamal Abdel Nasser, Hosni Mubarak, Camp David, Traktat pokojowy między Egiptem a Izraelem, Nagroda Nobla w dziedzinie pokoju.