Apollo 1

Apollo 1 (pierwotnie oznaczenie AS‑204) to pierwsza załogowa misja programu Apollo planowana przez NASA. Misja nigdy nie odbyła się – w trakcie testu kabinowego w kosmicznym module CM doszło do pożaru, w wyniku którego zginęli wszyscy trzej członkowie załogi.

Tło programu

Program Apollo został zainicjowany w 1961 roku z zamiarem lądowania człowieka na Księżycu przed końcem dekady 1970‑ej. Pierwszy statek testowy – rakieta Saturn I – został przygotowany do wyniesienia niewielkiej ładowni testowej o nazwie Saturn‑Apollo Test (SAT). W wyniku kolejnych zmian nazwy misji przyjęto oznaczenie Apollo 1, a moduł dowodzenia zyskał nazwę Apollo CM‑001.

Załoga

Skład załogi ustalony na ten lot obejmował doświadczonych astronautów:

• Virgil “Gus” Grissom – dowódca (Commander)
• Ed White – pilot (Pilot)
• Roger B. Chaffee – inżynier lotu (Senior Pilot)

Byli to pierwsi astronautowie, którzy mieli odbyć lot w pełni załogowy w ramach programu Apollo.

Przygotowania i test kabinowy

W 1966 roku NASA przystąpiła do intensywnych testów naziemnych. 21 stycznia 1967 roku w Centrum Kontroli Misji w Houston rozpoczęto tzw. test kabinowy (ang. plugs-out), podczas którego moduł miał pracować na własnych źródłach energii, przy zamkniętym systemie podtrzymywania życia.

Katastrofa

Około 27 stycznia 1967 w godzinach porannych w trakcie testu doszło do wybuchu ognia w kabinie. Przyczyną było połączenie otwartego tlenu pod wysokim ciśnieniem z materiałami wewnętrznymi – głównie nieodpowiednio odpornego na ogień teflonu i nylonu. Pożar rozprzestrzenił się błyskawicznie, a załoga, ubrana w jednopłaszczyznowe skafandry, nie była w stanie opuścić modułu. Wszyscy trzej astronauci zginęli z powodu uduszenia i poparzeń.

Skutki i zmiany w programie

Katastrofa Apollo 1 wstrzymała program na ponad rok. Po śledztwie NASA wprowadziła liczne modyfikacje:

• Redukcja ciśnienia tlenu w kabinie z 100 % do mieszanki azotu i tlenu (90 % O₂, 10 % N₂) podczas testów.
• Zastosowanie ogniotrwałych materiałów wykończeniowych oraz zamknięcie otworów wentylacyjnych.
• Ulepszenie skafandrów i systemu ewakuacji, w tym wprowadzenie szybkozłączek przy drzwiach awaryjnych.
• Redukcja liczby testów w warunkach plugs‑out na rzecz bardziej stopniowego podejścia.

Te zmiany przyczyniły się do późniejszego sukcesu misji Apollo 11 w 1969 roku.

Dziedzictwo

Apollo 1 stało się symbolem poświęcenia i tragicznych kosztów podboju kosmosu. W Houston oraz w Cape Canaveral wzniesiono pomniki upamiętniające Grissoma, White’a i Chaffego. W roku 1971 na ich cześć nazwano laboratorium badawcze NASA JPL oraz jedną z brygad Korpusu Piechoty Morskiej USA.

Bibliografia

Wśród najważniejszych opracowań na temat tragedii Apollo 1 znajdują się:

• “Report of the Apollo 204 Investigation” – oficjalny raport NASA (1967).
• W. K. Dunbar, “Apollo 1: The Tragedy That Shaped the Moon Race” (wyd. NASA Publications, 2007).