arafat
Yasser Arafat (ur. 1929 roku w Kairze, zmarł 2004 roku w Paryżu) – palestyński polityk, przywódca ruchu niepodległościowego, współzałożyciel i długoletni przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP) oraz lider partii Fatah. Był symbolem palestyńskiej walki o niepodległość i jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii Bliskiego Wschodu.
Wczesne lata i edukacja
Yasser Arafat urodził się w rodzinie muzułmańskiej w Kairze, wówczas część Egiptu. Po ukończeniu szkoły średniej przeniósł się do Kairu, gdzie studiował inżynierię lądową na Uniwersytecie Kairskim. W 1948 roku, po powstaniu państwa Izrael i wybuchu pierwszej wojny arabsko‑izraelskiej, Arafat zainteresował się działalnością narodowo‑wyzwoleńczą.
Zaangażowanie w ruch palestyński
W 1959 roku wstąpił do ruchu studenckiego o nazwie „Czas Narodowy”. W 1964 roku uczestniczył w założeniu OWP, a rok później, w 1965 roku, wraz z innymi liderami stworzył partyjną frakcję Fatah, której nazwa w języku arabskim oznacza „zwycięstwo”.
Rola w konfliktach i procesach pokojowych
- Wojna sześciodniowa (1967) – po przegranej Izraela, Arafat odegrał kluczową rolę w organizowaniu partyzanu w okupowanych terytoriach.
- Intifada (1987‑1993) – Arafat wspierał pierwszą intifadę, będąc jednocześnie w centrum międzynarodowych negocjacji.
- Porozumienia z Oslo (1993) – po długich tajnych negocjacjach w Norwegii, Arafat podpisał porozumienie z premierem Izraela Jicchakem Rabinem, co doprowadziło do utworzenia Autonomii Palestyńskiej.
- Nagroda Nobla (1994 roku) – wraz z premierem Isaacem Rabinem i premierem Yitzhakem Rabinem otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za wkład w proces pokojowy.
Kontrowersje i krytyka
Arafat był postacią polarizującą. Zwolennicy podkreślali jego nieustępliwość w dążeniu do samostanowienia, natomiast krytycy zarzucali mu stosowanie terroryzmu, wspieranie działań zbrojnych przeciwko Izraelowi oraz brak przejrzystości w zarządzaniu funduszami "Misji Ratyfikacyjnej". W 2000 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton zaproponował tzw. plan Clintonów, którego odrzucenie przez Arafata przyczyniło się do wybuchu drugiej intifady.
Śmierć i dziedzictwo
Yasser Arafat zmarł w 2004 roku w szpitalu Światowego Centrum Medycyny w Paryżu. Przyczyną śmierci, choć wielokrotnie badanej, pozostaje przedmiotem debat – od zgonu naturalnego po zatrucie.
Do dziś Arafat jest symbolem zarówno Palestyńczyków, jak i skomplikowanego procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie. Jego postać znajduje się w licznych książkach, filmach dokumentalnych oraz w dyskusjach akademickich w dziedzinie stosunków międzynarodowych i nauki politologicznej.