Calicut (Kozhikode)
Calicut, znany dziś pod nazwą Kozhikode, jest nadbrzeżnym miastem położonym w stanie Kerala w południowo-zachodnich Indiach. Przez wieki pełniło rolę ważnego portu handlowego, będąc bramą do wybrzeża Malabarskiego oraz jednym z najstarszych ośrodków handlu międzynarodowego w Azji Południowej.
Historia
Na terenie współczesnego Calicut osiedlały się już w starożytności liczne społeczności rybackie i handlowe. Pierwsze wzmianki w źródłach zachodnich pochodzą z VII w. n.e., kiedy to arabscy kupcy określali region jako “Maliabar”. W XII i XIII wieku miasto stało się centrum wymiany przypraw, głównie czarnego pieprzu, który był wówczas niezwykle cenny w Europie.
W roku 1498 portugalski żeglarz Vasco da Gama przybył do Calicut, co zapoczątkowało epokę europejskich mocarstw kolonialnych w regionie. Po nieudanych próbach ustanowienia stałej fortecy, w XVII wieku miasto przeszło pod panowanie Holandii (czołowy ośrodek Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej), a następnie Wielkiej Brytanii, które objęła je po pokonaniu Mysore w latach 1792‑1799.
Po uzyskaniu niepodległości w 1947 roku Calicut stało się ważnym ośrodkiem edukacyjnym i kulturalnym w stanie Kerala, zachowując przy tym swoją pozycję jako głównego portu eksportowego przypraw i produktów rolnych.
Geografia
Miasto leży nad ujściem rzeki Chali, w pobliżu wybrzeża Oceanu Indyjskiego. Na południe od miasta rozciągają się lasy mangrowe, a na wschód – wyżyny górskie Góry Zachodniego Ghat. Klimat jest wilgotny, typowy dla strefy monsunowej, z obfitymi opadami od czerwca do września.
Demografia
Według spisu ludności z 2011 roku Calicut liczyło ponad 2,1 miliona mieszkańców, co czyni je jednym z największych miast w stanie Kerala. Znaczną część populacji stanowią mniejszości religijne: muzułmanie (~45 %), hinduiści (~40 %) oraz chrześcijanie (~15 %).
Gospodarka
Głównymi gałęziami gospodarki Calicut są:
- Handel międzynarodowy – port w Calicut obsługuje ponad 30% eksportu przypraw z Kerala, w tym czarnego pieprzu, kardamonu i goździków.
- Przemysł lekki – zakłady tekstylne, produkcja materiałów budowlanych oraz przetwórstwo ryb.
- Turystyka – liczne plaże (np. Kappad), zabytkowy fort portugalski oraz tradycyjny targ sukiennice przyciągają rocznie setki tysięcy turystów.
- Oświata i badania – w mieście działają renomowane uczelnie, takie jak Uniwersytet Kozhikode i College of Agriculture.
Kultura i zabytki
Calicut jest znane z bogatej tradycji kulturalnej, łączącej wpływy arabskie, portugalskie, holenderskie i brytyjskie. Do najważniejszych zabytków należą:
- Fort Somnath – ruiny portugalskiej fortecy z XVI wieku.
- Świątynia Tirur Mani – przykład architektury hinduskiej z XII wieku.
- Meczet Kuttichira – jeden z najstarszych meczetów w Indiach, pochodzący z XV wieku.
- Muzeum Euroda – zbiór eksponatów z epoki handlu przyprawami i żeglarstwa.
Znane postaci
Z miasta pochodzą liczni wybitni przedstawiciele nauki, sztuki i polityki, m.in.:
- K. P. Appan (ur. 1915 w Calicut) – wybitny socjolog i autor prac o strukturze kastowej.
- M. T. Vasudevan Nair (ur. 1933) – laureat Nagrody Pulitzera w dziedzinie literatury.
- Salah ud‑Din Khan (ur. 1947) – polityk, były minister ds. małych przedsiębiorstw.
Transport
Miasto jest węzłem komunikacyjnym:
- Lotnisko Calicut obsługuje połączenia krajowe i międzynarodowe, głównie do Bliskiego Wschodu i Europy.
- Sieć kolejowa Indian Railways łączy Kozhikode z Chennai, Bangalore i Mumbajem.
- Autostrada NH 66 biegnie wzdłuż wybrzeża, łącząc miasto z innymi ośrodkami Kerala.
Współczesne wyzwania
Podobnie jak inne duże ośrodki miejskie w Indiach, Calicut stoi przed problemami:
- zagęszczenie ruchu i zanieczyszczenie powietrza,
- presja na zasoby wodne w wyniku rosnącej populacji,
- konieczność zachowania dziedzictwa kulturowego przy dynamicznym rozwoju infrastruktury.