Education Act 1944

Education Act 1944, potocznie nazywany Ustawą Butlera (R. A. Butler), jest brytyjskim aktem prawnym uchwalonym w grudniu 1944 roku, który zrewolucjonizował system oświaty w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej. Ustawa wprowadziła powszechny, bezpłatny i obowiązkowy naukowy system od przedszkola do szkoły średniej, a także utworzyła nowy podział szkół na trzy rodzaje: gimnazja (grammar schools), szkoły techniczne (technical schools) oraz szkoły ogólnokształcące (secondary modern schools). Ustawa weszła w życie w 1945 roku.

Geneza

W latach 1939‑1945 system edukacyjny Wielkiej Brytanii został przetestowany przez wojnę, a jego niedoskonałości uwidoczniły potrzebę gruntownej reformy. Minister Edukacji, R. A. Butler, przygotował projekt ustawy, który miał zapewnić równe szanse edukacyjne dla wszystkich obywateli, niezależnie od pochodzenia społecznego.

Główne postanowienia ustawy

Bezpłatna edukacja – od przedszkola (ang. nursery school) po poziom szkoły średniej, z wyjątkiem niektórych opłat za dodatkowe materiały.
Wiek obowiązkowej edukacji podniesiono z 14 do 15 lat (później do 16 lat w 1972 r.).
Trójdzielny system szkolny (tripartite system) – uczniowie przydzielani do gimnazjów, szkół technicznych lub szkół ogólnokształcących w zależności od wyników egzaminu 13‑plus.
National Curriculum – wprowadzenie ogólnokrajowego programu nauczania obejmującego m.in. język angielski, matematykę, historię oraz przedmioty przyrodnicze.
Finansowanie szkół – stworzenie jednolitego systemu finansowania z budżetu państwa, co zwiększyło możliwości rozbudowy i modernizacji szkół publicznych.
Rozbudowa infrastruktury – program budowy nowych szkół, zwany Programme for School Construction, który doprowadził do powstania ponad 7 000 budynków szkolnych w latach 1945‑1955.

Realizacja i wpływ społeczny

Po wprowadzeniu ustawy nastąpił gwałtowny wzrost liczby uczniów w systemie publicznym. W pierwszej dekadzie po wojnie liczba skolonizowanych uczniów wzrosła o ponad 30 %, a odsetek młodzieży kończącej gimnazjum podwoił się. Ustawa przyczyniła się również do:

zmniejszenia nierówności edukacyjnych między klasami społecznymi;
rozwoju kompetencji technicznych potrzebnych w gospodarce powojennej;
rozpowszechnienia kultury czytelniczej i naukowej wśród młodzieży;
powstania nowych ścieżek kariery zawodowej, w tym programów szkolnictwa technicznego.

Kontrowersje i krytyka

Mimo licznych zalet, ustawa była i jest przedmiotem krytyki:

System podziału – egzamin 13‑plus uznawany był za zbyt selektywny i wpływający na późniejsze szanse życiowe uczniów.
Brak równowagi – krytykowano przeważną dominację gimnazjów, które oferowały lepsze perspektywy niż szkoły techniczne i ogólnokształcące.
Finansowanie – niektóre regiony (np. Szkocja) uznały, że budżet przyznawany na oświatę nie nadążał za rosnącym zapotrzebowaniem.

Dziedzictwo i późniejsze reformy

Education Act 1944 stała się fundamentem współczesnego brytyjskiego systemu oświaty. W kolejnych dekadach wprowadzano kolejne zmiany, m.in.: