Elementary Education Act 1870 (Ustawa o Edukacji Podstawowej z 1870 r.)

Ustawa o edukacji podstawowej z 1870 r., znana także jako Forster’s Education Act, była pierwszym ustawodawczym aktem w Wielkiej Brytanii, który wprowadził obowiązek zapewnienia powszechnego wykształcenia podstawowego dla dzieci w wieku od 5 do 13 lat. Akt ten zapoczątkował nowoczesny system szkół publicznych w Anglii i zainicjował szeroką reformę szkolnictwa w całym Imperium Brytyjskim.

Kontekst historyczny

W drugiej połowie XIX wieku Wielka Brytania przechodziła gwałtowną industrializację, co wymagało wykształconej siły roboczej. Dotychczas edukację zapewniały głównie kościoły, prywatne fundacje oraz szkoły prywatne. Brak jednolitego systemu prowadził do dużych nierówności w dostępie do nauki, zwłaszcza wśród warstw robotniczych.

W odpowiedzi na te wyzwania, rząd pod przewodnictwem Williama Forstera, 1. barona Forster, przyjął projekt ustawy mający na celu stworzenie powszechnych szkół podstawowych, finansowanych częściowo ze środków publicznych.

Główne postanowienia ustawy

Obowiązek szkolny – lokalne władze terytorialne (tzw. school boards) zostały zobowiązane do zapewnienia miejsca w szkole dla wszystkich dzieci w określonym przedziale wiekowym.
Finansowanie – koszty budowy i utrzymania szkół miały być pokrywane z podatków lokalnych, z możliwością uzyskania dodatkowych dotacji od państwa.
Program nauczania – wprowadzono standardowy program obejmujący czytanie, pisanie, arytmetykę, a także podstawy historii i geografii.
Prawa rodziców – ustawa przewidywała kary dla rodziców, którzy nie zgłaszają swoich dzieci do szkoły, ale jednocześnie wprowadzała wyjątki dla rodzin ubogich, które mogły ubiegać się o zwolnienia.
Organizacja administracyjna – powołano szkoły publiczne zarządzane przez radę szkolną, składającą się z przedstawicieli lokalnych władz i obywateli.

Skutki i realizacja

Ustawa przyczyniła się do szybkiego wzrostu liczby szkół podstawowych – w ciągu pierwszych dwunastu lat otwarto ponad 12 000 nowych placówek. Wzrosła także wskaźnik alfabetyzacji w Anglii z ~30 % w 1870 r. do ponad 70 % w 1900 r.

Jednocześnie pojawiły się trudności:

brak wystarczająco wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej,
opór części klasy średniej, obawiającej się utraty kontroli nad edukacją swoich dzieci,
niedostateczne finansowanie w niektórych regionach, szczególnie w obszarach wiejskich.

Krytyka i reforma

Ustawę krytykowano zarówno ze strony konserwatywnej, która broniła tradycyjnego roli kościoła w edukacji, jak i ze strony republikańskich reformatorów, domagających się pełnej sekularyzacji i wyższych wynagrodzeń dla nauczycieli. W 1880 r. wprowadzono drugą ustawę edukacyjną, która rozszerzyła obowiązek szkolny do 14 lat i zwiększyła kontrolę państwa nad programem nauczania.

Dziedzictwo

Elementary Education Act 1870 stała się kamieniem milowym w historii systemu szkolnego Wielkiej Brytanii i wpłynęła na późniejsze reformy edukacyjne w innych krajach Europy oraz w koloniach brytyjskich. Jej model tworzenia lokalnych rad szkolnych i współfinansowania szkół stał się wzorem dla późniejszych aktów, takich jak Education Act 1902 oraz Education Act 1944 („Butler Act”).

Powiązane artykuły

Bibliografia

Barlow, R., Education, 1800‑1914: The unfinished lesson of the Education Act of 1870, Oxford University Press, 1976.
McCulloch, G., Financing the Elementary Schools: The Forster Act and its Aftermath, Cambridge Historical Review, 1983.
Snow, D., British Education: A History, Routledge, 1999.

Elementary Education Act 1870 (Ustawa o Edukacji Podstawowej z 1870 r.)