Era hijra
Era hijra, znana również jako kalendarz islamski lub rok hijri, jest systemem liczenia lat opartym na wydarzeniu hijrze – migracji Proroka Mahometa i jego towarzyszy z Mekki do Medyny w 622 roku n.e. Ten moment uważany jest za początek nowej ery w tradycji muzułmańskiej.
Geneza i przyjęcie
Decyzję o przyjęciu hijry jako punktu wyjścia dla liczenia lat podjęto w 638 roku podczas panowania kalifa Umar ibn al‑Chattaba. Wcześniej muzułmanie używali różnych systemów datowania, m.in. opartego na panowaniu kalifa lub na starożytnych kalendarzach arabskich. Ustanowienie jednolitej ery umożliwiło spójne prowadzenie dokumentacji i kalendarza religijnego.
Budowa kalendarza
Era hijra opiera się na kalendarzu księżycowym. Rok składa się z 12 miesięcy, które mają kolejno 29 lub 30 dni, co daje łącznie 354 lub 355 dni. Dodatkowy miesiąc interkalarny (tzw. al‑Nasīʾ) wprowadzany jest w niektóre lata, aby wyrównać różnicę między rokiem księżycowym a słonecznym.
| # | Nazwa | Liczba dni (typowo) |
|---|---|---|
| 1 | Muharram | 30 |
| 2 | Safar | 29 |
| 3 | Rabiʿ al‑awwal | 30 |
| 4 | Rabiʿ al‑thani | 29 |
| 5 | Jumada al‑ula | 30 |
| 6 | Jumada al‑akhira | 29 |
| 7 | Rajab | 30 |
| 8 | Shaʿban | 29 |
| 9 | Ramadan | 30 |
| 10 | Shawwal | 29 |
| 11 | Dhu al‑Qiʿda | 30 |
| 12 | Dhu al‑Hijja | 29 |
Rok hijri a kalendarz gregoriański
Ze względu na krótszy rok księżycowy, daty w erze hijra „przesuwają się” względem kalendarza gregoriańskiego. Średnia różnica wynosi około 10,6 dnia rocznie, co skutkuje tym, że święta religijne, takie jak Ramadan czy Eid al‑Fitr, występują w różnych porach roku.
Obliczenie współczesnego roku gregoriańskiego z roku hijri (i odwrotnie) odbywa się według przybliżonych wzorów:
- z roku hijri AH na gregoriański:
Rok_G = Rok_AH × 0,97023 + 622 - z roku gregoriańskiego na hijri:
Rok_AH = (Rok_G – 622) ÷ 0,97023
W praktyce stosuje się skomplikowane algorytmy uwzględniające interkalacje oraz dokładne obserwacje faz księżyca.
Znaczenie kulturowe i religijne
Era hijra jest nieodłącznym elementem tożsamości islamskiej. Wszelkie dokumenty prawne, historyczne i religijne w świecie muzułmańskim odwołują się do tej ery. Najważniejsze momenty w kalendarzu islamskim, takie jak hadżdż, mają wyznaczone daty w AH. Ponadto, w wielu krajach muzułmańskich, np. w Arabii Saudyjskiej, urzędowe dokumenty i tablice informacyjne podają jednocześnie daty gregoriańskie i hijri.
Era hijra w współczesnym świecie
Obecnie jest to kalendarz używany w codziennym życiu milionów ludzi. System informatyczny, aplikacje mobilne i platformy internetowe zazwyczaj oferują możliwość konwersji dat między kalendarzem hijri a gregoriańskim. W edukacji, mediach i oficjalnych publikacjach zwykle podaje się obie wersje dat, aby zapewnić zrozumienie zarówno w kręgach muzułmańskich, jak i międzynarodowych.
Patrząc w przyszłość
W miarę rozwoju nauk astronomicznych i precyzyjnych metod obserwacji Księżyca, rozważa się wprowadzenie bardziej jednolitych reguł interkalacji, które mogłyby ograniczyć rozbieżności pomiędzy regionalnymi wersjami kalendarza hijri. Dyskusje te są prowadzone w ramach Organizacji Islamskiej oraz innych międzynarodowych ciał religijnych.
Era hijra pozostaje fundamentem muzułmańskiej chronologii i kultury, łącząc historię, religię oraz praktyczne aspekty życia codziennego dla ponad 1,8 miliarda ludzi na całym świecie.