Euro

Euro (symbol: €; kod ISO 4217: EUR) – wspólna waluta strefy euro, używana obecnie w Unii Europejskiej oraz w kilku państwach spoza UE. Jest to druga po dolarze amerykańskim najczęściej wymieniana waluta na świecie.

Historia

Idea wspólnej europejskiej waluty pojawiła się w latach 1970 i 1979 roku w ramach Europejskiego Systemu Gwarantowanego Kursu. Formalny początek euro wyznaczono 1 stycznia 1999, kiedy to stało się jedyną jednostką rozliczeniową w strefie euro. Fizyczne banknoty i monety wprowadzone zostały dopiero 1 stycznia 2002 roku.

Wprowadzenie euro

Wstępne przygotowania obejmowały przyjęcie kryteriów konwergencji (tzw. kryteria z Maastricht), które musiały spełnić wszystkie państwa członkowskie dążące do przyjęcia euro. Kryteria te dotyczą:

stabilności cen (inflacja nie wyższa niż 1,5 % powyżej średniej trzech państw UE o najniższej inflacji),
stabilności kursu wymiany (utrzymanie kursu waluty krajowej w Europejskim Systemie Kursów wymiany w wąskim przedziale),
zdrowia fiskalnego (deficyt budżetowy ≤ 3 % PKB, dług publiczny ≤ 60 % PKB),
stabilności stóp procentowych (długoterminowe stopy procentowe nie różniące się znacząco od średniej w strefie euro).

Pierwsze państwa, które przyjęły euro w 1999 r., to Belgia, Finlandia, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia, Hiszpania, Austria oraz Grecja (od 2001 r.).

Zarządzanie walutą

Euro jest emitowane i kontrolowane przez Europejski Bank Centralny (EBC) oraz system narodowych banków centralnych zwany Europejskim Systemem Banków Centralnych (ESBC). Decyzje w sprawie polityki pieniężnej podejmowane są przez Komitet Dyrektorów EBC w Strasburgu.

Banknoty i monety

Obecnie w obiegu znajdują się banknoty o nominałach 5, 10, 20, 50, 100, 200 oraz 500 €, choć ostatni jest stopniowo wycofywany ze względu na obawy o pranie pieniędzy. Monety występują w nominałach 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów oraz 1 i 2 €.

Projekt banknotów opracował Robert Kunz oraz zespół artystów z Europejskiego Biura Projektowego EBC. Każda moneta posiada dwustronny wzór: awers z wartością i motywem narodowym emitenta, rewers jednolity w całej strefie euro.

Użytkowanie i zasięg

Euro jest prawnym środkiem płatniczym w 20 państwach UE oraz w kilku państwach spoza UE, takich jak Monako, Andora, Szwajcaria (przez dwustronne porozumienie) oraz w niektórych terytoriach zależnych.

W wielu krajach poza strefą euro euro jest używane jako waluta równoległa – np. w Kazachstanie w sektorze turystycznym.

Zalety i krytyka

Główne korzyści z wprowadzenia euro to:

Ułatwienie handlu międzynarodowego dzięki zniesieniu kosztów wymiany walut;
Wzrost przejrzystości cen – konsument może łatwo porównać ceny w różnych krajach;
Stabilność makroekonomiczna wspierana przez wspólną politykę pieniężną;
Większa siła negocjacyjna UE na rynkach finansowych.

Jednocześnie euro spotyka się z krytyką, m.in.:

Utrata suwerenności monetarnej przez państwa członkowskie;
Trudności w dostosowywaniu się do szoków asymetrycznych (np. kryzys zadłużenia w Grecji);
Różnice w kosztach życia powodujące migracje siły roboczej;
Problemy z integracją nowych członków, które mogą nie spełniać kryteriów konwergencji.

Prognozy i przyszłość

W kolejnych latach planowane są dalsze integracje, w tym:

Wprowadzenie Euro Centralnego Akwizycji – nowego systemu płatności bezgotówkowych;
Rozszerzenie strefy euro o kolejne państwa UE, które obecnie spełniają kryteria (np. Chorwacja, Bułgaria);
Rozwój cyfrowej wersji euro – euro cyfrowe, które ma być wprowadzane stopniowo od połowy 2020 roku.