Gotthold Ephraim Lessik (1729‑1781)
Życie
Gotthold Ephraim Lessik urodził się 1729 roku w Kamieniu (obecnie w województwie dolnośląskim). Był synem ubogiego kościelnego murarza i już w młodym wieku wykazywał zdolności literackie oraz zainteresowanie filozofią.
Po ukończeniu szkoły w Norymberdze rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie w Wittenbergu, które jednak przerwał na rzecz kariery pisarskiej. W 1761 roku został nauczycielem języka klasycznego w Rzeszowie, a następnie w Gdańsku.
W 1769 roku przeniósł się do Berina, gdzie współpracował z wydawcą Johannem Neumeierem. Tam powstały jego pierwsze ważne dzieła, w tym satyryczny poemat Die Juden oraz dramat Der Schein.
Od 1771 roku do śmierci pełnił funkcję dramaturga i redaktora w berlińskim Teatrze Sztuki. W 1780 roku objął stanowisko dyrektora Biblioteki Przemysłowa w Warszawie, gdzie zmarł 1781 roku.
Działalność twórcza
Lessik jest jedną z najważniejszych postaci okresu oświeceniowego w literaturze niemieckiej. Jego twórczość obejmuje dramaty, poezję, eseje oraz krytykę teatralną.
Tragiczna faza
- Minna von Barnhelm (1767) – pierwsza niemiecka komedia nowoczesna, zaliczana do klasyki.
- Nathan der Weise (1779) – dramat filozoficzny, w którym Lessik przedstawia ideę tolerancji religijnej.
- Emilia Galotti (1772) – tragedia krytykująca absolutyzm i hipokryzję władzy.
Poezja i esejystyka
Do najważniejszych utworów poetyckich zalicza się Die Wahrhaftigkeit oraz Der Traum. W dziedzinie eseistyki Lessik jest autorem słynnego „Listu o sztuce dramatycznej” (1769), w którym formułuje zasady nowoczesnego dramatu, odwołując się do idei Arystotelesa i Montaigniego.
Filozofia i wpływy
Lessik był zwolennikiem oświeceniowego racjonalizmu i humanizmu. Jego myśl wywarła znaczący wpływ na późniejszych filozofów i pisarzy, w tym na Immanuela Kanta, który cytował go w swojej „Krytyce czystego rozumu”.
Dziedzictwo
Lessik pozostawił po sobie bogaty dorobek, który do dziś jest przedmiotem badań literaturoznawczych i teatralnych. Jego dramaty wciąż są wystawiane na scenach na całym świecie, a idea tolerancji religijnej z Nathana Weisa jest uznawana za jeden z kamieni węgielnych nowoczesnej etyki publicznej.
W Niemczech ustanowiono Lessing-Preis – nagrodę przyznawaną za wybitne osiągnięcia w dziedzinie sztuki dramatycznej.