ISO/IEC 8859‑1

ISO/IEC 8859‑1, znany również jako Latin‑1, jest jedną z dziesięciu części rodziny standardów ISO/IEC 8859 opracowaną w latach 80. XX wieku. Standard definiuje 8‑bitowy zestaw znaków, który umożliwia kodowanie tekstu w językach zachodnioeuropejskich, w tym w języku polskim (z pewnymi ograniczeniami), angielskim, francuskim, niemieckim, hiszpańskim oraz wielu innych.

Historia

W 1985 roku zostało opublikowane pierwsze opracowanie ISO i IEC dotyczące serii ISO 8859. Część „‑1” (Latin‑1) została przyjęta jako standard w 1987 roku. Była to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na jednolity zestaw znaków dla komputerów osobistych oraz systemów operacyjnych używających kodowania ASCII jako podstawy.

Zakres znaków

Standard obejmuje 256 kodów (0‑255). Kody 0‑127 to identyczny zestaw znaków ASCII. Kody 128‑159 są niewykorzystane (tzw. control characters), a 160‑255 zawierają znaki typowe dla zachodniej Europy:

Hex	Dec	Znak	Opis
0xA0	160		niełamiąca spacja
0xA1	161	¡	odwrócony wykrzyknik
0xA2	162	¢	znak centa
0xA3	163	£	znak funta szterlinga
0xA4	164	¤	znak waluty
0xA5	165	¥	znak jena
0xA6	166	¦	pionowa kreska rozdzielająca
0xA7	167	§	znak sekcji
0xA8	168	¨	przecinek diakrytyczny (diaeresis)
0xA9	169	©	znak copyrightu
…	…	…	…
0xFF	255	ÿ	małe y z dwukropkiem (y umlaut)

Pełny wykaz znaków można znaleźć w oficjalnym dokumencie ISO/IEC 8859‑1.

Implementacje i warianty

Windows‑1252 – najpopularniejszy wariant używany w systemie Microsoft Windows. Zawiera dodatkowe znaki w miejscach 0x80‑0x9F, które w ISO/IEC 8859‑1 są nieprzypisane.
ISO‑IR 100 – identyczny zestaw kodowy, używany w niektórych systemach mainframe.
US‑ASCII – podzbiór pierwszych 128 kodów; wszystkie aplikacje obsługujące ISO/IEC 8859‑1 są jednocześnie kompatybilne z US‑ASCII.

Zastosowania

Do lat 2000 roku ISO/IEC 8859‑1 było dominującym kodowaniem w:

Systemach operacyjnych MS‑DOS i wczesnych wersjach Windows.
Programach pocztowych i przeglądarkach Internet, w których nagłówki i treść e‑maili były często kodowane właśnie w Latin‑1.
Plikach tekstowych (*.txt) i dokumentach HTML używających deklaracji charset=ISO-8859-1.

Obecnie, ze względu na rosnącą potrzebę obsługi znaków spoza zachodniej Europy, standard Unicode (UTF‑8, UTF‑16) stopniowo zastępuje ISO/IEC 8859‑1, ale zestaw znaków ten wciąż jest wykorzystywany w starszych systemach oraz w niektórych aplikacjach przemysłowych.

Powiązane standardy

Seria ISO/IEC 8859 obejmuje także:

ISO/IEC 8859‑2 – dla języków środkowoeuropejskich (Latin‑2).
ISO/IEC 8859‑5 – dla języków cyrylicznych.
ISO/IEC 8859‑15 – rozszerzona wersja Latin‑1 z dodatkowym znakiem € (euro).

W praktyce, przy projektowaniu nowych aplikacji zaleca się użycie Unicode, szczególnie kodowania UTF‑8, które jest w pełni kompatybilne z ASCII i obejmuje wszystkie znaki ISO/IEC 8859‑1.