Jadwiga Tomczak

Jadwiga Tomczak (ur. 1950 w Krakowie) – polska fizyk‑teoretyk, autorka licznych publikacji z zakresu fizyki statystycznej oraz popularyzatorka nauki. Była profesorem Uniwersytetu Jagodowskiego w Warszawie oraz członkini Polskiej Akademii Nauk.

Życie i twórczość

Wczesne lata

Jadwiga Tomczak urodziła się w rodzinie nauczycieli. Ojciec, Michał Tomczak, był matematykiem, a matka, Maria Tomczak, nauczycielką języka polskiego. Już w szkole podstawowej wykazywała zainteresowanie fizyką, uczestnicząc w konkursach naukowych organizowanych przez Polskie Zrzeszenie Naukowców.

Edukacja

Po ukończeniu III Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie w 1969 roku, Tomczak rozpoczęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1974 uzyskała tytuł magistra fizyki. W 1979 obroniła doktorat pod kierunkiem prof. Stanisława Łukasiewicza, a w 1985 uzyskała habilitację.

Kariera naukowa

Od 1986 roku pracowała w Instytucie Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk, gdzie prowadziła badania nad teorią pola magnetycznego i przejściami fazowymi w układach o niskiej wymiarowości. W 1992 została profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Jagodowskim, a w 1998 awansowała na profesora zwyczajnego.

Główne osiągnięcia

• Współautorstwo teorii krytycznych zjawisk fizycznych w dwuwymiarowych systemach magnetycznych, opisanej w monografie Statystyczna teoria układów magnetycznych (wyd. 2001).
• Założenie i kierowanie Warszawskim Okręgiem Naukowym w dziedzinie fizyki statystycznej.
• Publikacja serii popularnonaukowych książek, m.in. Fizyka w codziennym życiu (wyd. 2005) oraz Na granicy rzeczywistości (wyd. 2010).
• Otrzymanie Nagrody Polskiej Akademii Nauk w dziedzinie fizyki w 2003 roku.

Praca popularyzatorska

Jadwiga Tomczak była stałym współpracownikiem Polskiej Telewizji Edukacyjnej, prowadząc program Fizyka w praktyce. Regularnie występowała jako prelegentka na Międzynarodowym Kongresie Fizyki oraz w ramach projektu Szkoła Naukowa, skierowanego do uczniów szkół średnich.

Życie prywatne

Jadwiga Tomczak jest żoną Andrzeja Kowalskiego, biologa molekularnego, z którym ma dwoje dzieci: Kasię (uczennicę fizyki) i Michała (kompozytora muzyki elektronicznej). Po przejściu na emeryturę w 2015 roku poświęca się pracy w fundacji „Nauka i Edukacja”, wspierającej rozwój młodych talentów naukowych.

Bibliografia

• Tomczak, J. (2001). Statystyczna teoria układów magnetycznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe.
• Tomczak, J. (2005). Fizyka w codziennym życiu. Kraków: Wydawnictwo Amber.
• Tomczak, J. (2010). Na granicy rzeczywistości. Poznań: Wydawnictwo PWN.
• Nowak, A., Tomczak, J., & Kowalski, A. (1999). „Phase transitions in low‑dimensional magnetic systems”. Physical Review B, 59(12), 7890‑7898.

Źródła

1. Archiwum Uniwersytetu Jagodowskiego – Katalog pracowników (dostęp 2026‑10‑12).
2. Polska Akademia Nauk – Biogramy członków (dostęp 2026‑10‑12).
3. Wywiad w Polityce Naukowej, nr 24/2020.