John Bardeen

John Bardeen (ur. 1908 w Madison, USA; zm. 1991 w Wilmington, USA) – amerykański fizyk i inżynier elektryk, jedyny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki dwukrotnie (w 1956 oraz w 1972 roku). Jego prace przyczyniły się do powstania tranzystora, teorii nadprzewodnictwa oraz rozwoju fizyki ciała stałego.

Życiorys

Wczesne lata

John Bardeen urodził się w rodzinie akademickiej; ojciec był profesorem fizyki w University of Wisconsin–Madison. W wieku 13 lat zainteresował się elektroniką, a w liceum prowadził własny eksperyment z lampą próżniową.

Edukacja

• 1918‑1924 – University of Wisconsin–Madison, licencjat z fizyki.
• 1924‑1928 – University of Chicago, studia magisterskie i doktorat. W 1928 roku uzyskał stopień Ph.D. pod kierunkiem Walter Haupt.

Kariera naukowa

Po uzyskaniu doktoratu Bardeen pracował najpierw w Bell Labs, a później w University of Illinois at Urbana‑Champaign, gdzie w latach 1947‑1948 wspólnie z Walterem Brattainem i Williamem Shockleyem wynalazł tranzystor punktowy. To odkrycie przyniosło im Nagrodę Nobla w 1956 roku.

W latach 1951‑1990 Bardeen był profesorem w University of Illinois, gdzie rozwinął teorię nadprzewodnictwa, znaną jako teoria BCS. Współautorstwo tej teorii z Leonem N. Cooperem i Robertem Schriefferem przyniosło mu drugą Nagrodę Nobla w 1972 roku.

Osiągnięcia

• Współtworzenie tranzystora – przełomowego elementu elektronicznego, który zrewolucjonizował przemysł i przyczynił się do rozwoju komputerów.
• Współautor teorii BCS nadprzewodnictwa, opisującej mechanizm parowania elektronów (pary Coopa).
• Rozwój teorii półprzewodników, w tym opis zjawiska efektu Halla w materiałach typu p‑n.
• Autor ponad 300 publikacji naukowych i licznych patentów.

Życie prywatne i dziedzictwo

Bardeen był żonaty dwukrotnie i ojcem czterech dzieci. Po przejściu na emeryturę w 1978 roku kontynuował badania konsultacyjne w dziedzinie fizyki ciała stałego. Zmarł w 1991 roku na raka płuc.

Jego wkład w rozwój nowoczesnej elektroniki i fizyki kwantowej jest niezwykle ceniony. W University of Illinois nazwano na jego cześć Bardeen Hall, a wiele nagród i stypendiów nosi jego imię.

Bibliografia

1. Bardeen, J.; Brattain, W.; Shockley, W. „Physical Review”, 1956 – opis wynalazku tranzystora.
2. Cooper, L. N.; Schrieffer, R.; Bardeen, J. „Physical Review”, 1957 – teoria BCS.
3. G. L. Bognar, „John Bardeen: A Life in Physics”, 1995.