encyklopedia.space

Komisja Watergate

Komisja Watergate (United States Senate Watergate Committee) była specjalną komisją senacką powołaną w 1973 roku w celu przeprowadzenia szczegółowego śledztwa w sprawie tzw. skandalu Watergate. Jej prace przyczyniły się do ujawnienia nielegalnych działań administracji prezydenta Richarda Nixona, co doprowadziło do jego rezygnacji w 1974 roku – jedynego prezydenta Stanów Zjednoczonych, który dobrowolnie opuścił urząd w trakcie kadencji.

Powstanie i mandat

Po pierwszych doniesieniach medialnych o włamaniu do siedziby Partii Demokratycznej w kompleksie Watergate w Waszyngtonie w 1972 roku, senat USA pod przewodnictwem senatora Sama Johnsona (Demokraci z Illinois) przyjął rezolucję o utworzeniu tymczasowej komisji śledczej. Komisja miała uprawnienia do przesłuchiwania świadków, żądania dokumentów oraz przeprowadzania publicznych posiedzeń.

Skład komisji

  • Sędzia Sam Johnson (przewodniczący, Demokraci)
  • Senator Howard Baker (zastępca przewodniczącego, Republikanie)
  • Senator Walter Mondale (członek, Demokraci)
  • Senator Charles H. Percy (członek, Republikanie)
  • Senator Joseph Montoya (członek, Demokraci)

W pracach komisji wspierały ją prace zespołów prawnych i analitycznych, w tym w „FBI” i „CIA”, które dostarczały dowodów i ekspertyz.

Przebieg posiedzeń

Komisja prowadziła sesje publiczne, które transmitowano w telewizji, przyciągając uwagę milionów widzów. Najważniejsze momenty to:

  1. Ujawnienie nagrań z Białego Domu, w których prezydent Nixon i jego doradcy omawiali próbę zasłonięcia śledztwa (1973 roku).
  2. Świadectwo Johna Dunninga, byłego pracownika komisji kampanii reelekcyjnej Nixona, który przyznał się do udziału w nielegalnych działaniach.
  3. Zeznania Alexander Conway, szefa sztabu prezydenckiego, którego zeznania doprowadziły do powstania tzw. „Karton Wallacego”.

Raport końcowy

W 1974 roku komisja przedstawiła raport końcowy (tzw. Raport Kissinga), który zawierał 400 stron dokumentacji i wskazywał na:

  • Systematyczne nadużycia władzy przez administrację Nixona;
  • Udział wysokich rangą urzędników, w tym szefa sztabu H.R. Haldemana i doradcy Johna Eichmanna;
  • Stworzenie „cover‑up” – działań mających na celu ukrycie prawdy.

Raport doprowadził do wszczęcia postępowań impeachmentowych wobec prezydenta Nixona w Izbie Reprezentantów oraz w Senacie.

Skutki polityczne

Skandal Watergate i praca komisji przyczyniły się do szeregu reform:

Dziedzictwo

Komisja Watergate jest uznawana za jeden z najważniejszych przykładów funkcjonowania kontroli i równowagi w systemie politycznym USA. Jej prace stały się inspiracją dla kolejnych komisji śledczych, m.in. w sprawach Iran-Contra i Lewinsky. Do dziś jest przedmiotem analiz w programach naukowych oraz w literaturze popularnonaukowej.

Bibliografia