Lhasa

Lhasa (tylko Tybet – stolica autonomicznego regionu w Chińskiej) jest jednym z najważniejszych miast w Azji, będąc jednocześnie duchowym i politycznym centrum buddyzmu tybetańskiego. Położona na wysokości ok. 3 600 m n.p.m. w południowo‑zachodniej części Himalajów, Lhasa od wieków przyciąga pielgrzymów, turystów i badaczy.

Geografia i położenie

Miasto leży nad rzeką Kyangtsang, w dolinie otoczonej górami: na południu - Góry Khardung, na północy - Góry Juni. Dzięki swojemu położeniu w strefie monsunowej klimat jest chłodny i suchy, ze średnią roczną temperaturą wynoszącą około 9 °C.

Historia

Według tradycji Lhasa została założona w VII wieku n.e. przez Songtsena Gampo, jednego z pierwszych królów Tybetu. Miasto szybko stało się centrum administracyjnym i religijnym, a w XIII‑XVI wieku rozwinęło się jako ważny szlak handlowy pomiędzy Indiami a Chińską cywilizacją.

• 794 – budowa pierwszej wersji Pałacu Potala.
• 1950 – zajęcie Lhasy przez Chińskie Wojsko Ludowe.
• 1959 – powstanie tybetańskie i ucieczka Dalajlamy XIV do Indii.
• 1995 – otwarcie miasta dla turystyki międzynarodowej.

Kultura i religia

Lhasa jest sercem Tybetu pod względem duchowym. Najważniejsze zabytki to:

• Pałac Potala – rezydencja Dalajlamy i symbol władzy.
• Świątynia Jokhang – najstarsza i najświętsza świątynia buddyjska, wpisana na listę UNESCO.
• Klasztor Drepung – jeden z największych klasztorów tybetańskich.
• Wysokogórskie festiwale, takie jak Losar (tybetański Nowy Rok) i Saga Dawa (urodziny, oświecenie i śmierć Buddy).

Ludność

Według spisu powszechnego z 2020 roku Lhasa liczy około 360 000 mieszkańców. Społeczność składa się głównie z:

• Tybetańczyków – około 90 % populacji.
• Han-Chińczyków – około 8 %.
• Innych mniejszości etnicznych, w tym Nepalczyków i Tibetczyków z Indii.

Gospodarka

Główne sektory to:

1. Turystyka – przyciąga rocznie setki tysięcy pielgrzymów i turystów.
2. Handel – tradycyjne targowiska oferują wyroby rękodzielnicze, jedwab, tybetańską biżuterię.
3. Usługi publiczne – administracja regionalna, edukacja i opieka zdrowotna.
4. Wydobycie i przetwórstwo surowców – zwłaszcza w okolicznych regionach górskich.

Transport

Do Lhasy prowadzi:

• Linia kolejowa Qinghai–Tibet Railway, otwarta w 2006 roku, łącząca miasto z Xining.
• Międzynarodowy port lotniczy Lhasa Gonggar Airport, obsługujący loty do Chengdu, Pekinu oraz Delhi.
• Sieć dróg krajowych, w tym autostrada G109.

Edukacja i nauka

W Lhasie mieści się Uniwersytet Tybetański, założony w 1985 roku, który prowadzi badania w dziedzinach: buddyzmologia, językoznawstwo tybetańskie, geologia Himalajów oraz medycyna tradycyjna.

Zabytki wpisane na listę UNESCO

W 1995 roku Pałac Potala oraz Świątynia Jokhang zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ich ochrona jest jednym z priorytetów lokalnych i międzynarodowych organizacji.

Współczesne wyzwania

Miasto stoi w obliczu kilku istotnych problemów:

• Zmiany klimatyczne – topnienie lodowców i susze wpływają na dostępność wody.
• Rozwój urbanistyczny – konieczność zachowania tradycyjnej architektury przy jednoczesnym rozbudowywaniu infrastruktury.
• Turystyka masowa – wpływ na środowisko naturalne i kulturę lokalną.

Przypisy i dalsze lektury

Więcej informacji można znaleźć w następujących hasłach encyklopedycznych:

• Tybet
• Buddyzm tybetański
• Pałac Potala
• Świątynia Jokhang
• Qinghai–Tibet Railway