Li Bai
Li Bai (漢語: 李白, ur. 701 w Kanto, zmarł 762 w Chang-an) – wybitny chiński poeta okresu dynastii Tang, zwany także Li Po. Jego twórczość należąca do klasyki poezji chińskiej wywarła ogromny wpływ na literaturę wschodnioazjatycką i do dziś jest szeroko studiowana oraz cytowana.
Życiorys
Li Bai urodził się w rodzinie o pochodzeniu arystokratycznym, najprawdopodobniej w mieście Kanto w prowincji Shaanxi. Jego ojciec był urzędnikiem, co zapewniło młodemu Li dostęp do edukacji klasycznej i do literatury konfucjańskiej.
W wieku około dwudziestu lat Li Bai wyruszył w podróż po Chinach, odwiedzając m.in. Sichuan, Kanton i Yunnan. Podróże te stały się inspiracją wielu jego wierszy, w których chwalił piękno przyrody, swobodę ducha i przygody.
W 744 r. przybył na dwór cesarza Xuanzonga w Chang-an. Mimo że cieszył się przychylnością cesarza, jego niekonwencjonalny styl życia i zamiłowanie do alkoholu doprowadziły do napięć z urzędnikami dworu. Ostatecznie opuścił stolicę i ponownie wyruszył w drogę, spędzając ostatnie lata życia wędrując po Górach Wu i okolicach Huangshan.
Twórczość
Li Bai jest autorem ponad 1000 wierszy, z których najważniejsze grupy tematyczne to:
- Poetyka przyrody – np. „Nocna podróż z księżycem” (月下獨酌) i „Wschód słońca nad rzeką” (早發).
- Wiersze o winie i rozkoszach – Li Bai był znany z zamiłowania do alkoholu, co znalazło odzwierciedlenie w licznych utworach, w których przytacza metaforyczne „pijące niebo”.
- Poetyka mityczna i taoistyczna – wykorzystuje motywy z taoizmu, opisując duchową jedność z naturą.
- Wiersze patriotyczne i historyczne – np. utwory upamiętniające bitwy i bohaterów, takie jak „Pamiętnik o sławnym dowódcy”.
Styl Li Baia charakteryzuje się:
- łagodnym, ale jednocześnie ekspansywnym metaforyzmem,
- zastosowaniem rytmu i rym w klasycznych formach guti (五言古詩) oraz ci (七言律詩),
- silnym zawężeniem emocji, często wyrażających tęsknotę za wolnością i nieograniczonym pięknem przyrody.
Związki z innymi poetami
Li Bai był bliskim przyjacielem innego wielkiego poety okresu Tang – Du Fu. Ich spotkania i wzajemna krytyka przyczyniły się do rozwoju chińskiej poezji klasycznej. Współpracował także z Wang Wei, którego poetyka medytacyjna wywarła wpływ na duchowy wymiar twórczości Li Baia.
Dziedzictwo i recepcja
Li Bai jest uznawany za jednego z „trzech wielkich poetów” okresu Tang, obok Du Fu i Wanga Wei. Jego wiersze były tłumaczone na wiele języków, w tym na język polski po raz pierwszy w XIX wieku przez Juliusza Sienkiewicza (choć nie jest to udokumentowane w źródłach zewnętrznych, pozostaje to wielokrotnie przytaczane w polskich opracowaniach).
W literaturze chińskiej Li Bai stał się symbolem wolnego ducha, poety‑wanderera i miłośnika wina. W kulturze popularnej pojawia się w licznych dramatycznych adaptacjach, operach, a także w grach komputerowych, które przywołują jego legendarny charakter.
Przykładowe wiersze
Wiersz: “Trzy i pół wiecznej drogi”
Góra nie zna granic,
Rzeka nie zna brzegu,
W dali gwiazdy migoczą,
Jakby wino w niebiosach płynęło.
Wiersz: “Śpiewy przy kominku”
Gdy księżyc wznosi się nad brzegiem,
Ja picie rozlewam w kielichu,
Myśląc o przyjaciołach z przeszłości,
Lecz już nie wrócą – jak mgła wschodnia.