Max Noether
Max Noether (urodzony 1844 roku w Erlangen, Królestwo Bawarii, zmarły 1921 roku w Monachium) – niemiecki matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli algebry i geometrii algebraicznej XIX i początku XX wieku.
Życiorys
Max Noether był synem Theodora Noethera, lekarza. Studiował na Uniwersytecie w Erlangen, gdzie uzyskał doktorat pod kierunkiem Alfrieda Kleina. Następnie pracował jako wykładowca w Uniwersytecie w Kolonii oraz w Uniwersytecie w Getyndze. W 1906 roku został profesorem Uniwersytetu w Monachium, gdzie pozostawał aż do przejścia na emeryturę.
Działalność naukowa
Najważniejsze osiągnięcia Noethera dotyczą teorii krzywych algebraicznych, zwłaszcza tzw. twierdzenia Noethera oraz zasadę spójności (ang. Noether’s theorem) w kontekście algebry i geometrii. Choć najbardziej znanym członkiem rodziny Noether jest jego siostra Emmy Noether, to sam Max wywarł znaczący wpływ na rozwój geometrii algebraicznej i teorii modułów kohomologicznych.
Twierdzenie Noethera
W 1883 roku Max Noether sformułował twierdzenie o spójności, które w nowoczesnym ujęciu mówi, że jeżeli różniczkowanie w pierścieniu regularnym pozostaje spójne, to każdy podpierścień jest również regularny. Twierdzenie to stało się fundamentem późniejszych prac w algebrze komutatywnej oraz w geometrii algebraicznej.
Twierdzenie Noethera o krzywych płaskich
W 1886 roku udowodnił, że jeżeli dwie płaskie krzywe algebraiczne mają te same własności genera, to są one izomorficzne w sensie biracjonalnym. Wynik ten wprowadził pojęcie genera krzywej jako klasycznego invariantu.
Dziedzictwo
Max Noether pozostawił po sobie bogaty dorobek publikacji, w tym kluczowe monografie „Vorlesungen über die Theorie der algebraischen Kurven”. Jego prace zainspirowały kolejnych matematyków, w tym jego siostrę Emmy oraz jej uczniów, takich jak David Hilbert i André Grothendieck. W uznaniu jego wkładu w rozwój matematyki, poświęcono mu m.in. Nagrodę Noethera przyznawaną wybitnym badaczom algebry i geometrii.
Bibliografia
- Max Noether, Vorlesungen über die Theorie der algebraischen Kurven, Teubner, 1886.
- J. H. C. Whitehead, „Max Noether – jego życie i prace”, Jahrbuch der Deutschen Mathematiker, 1922.
- Emmy Noether, „Wspomnienia o bracie”, w: Zbiór prac poświęconych rodzinie Noether, 1935.
Powiązane pojęcia
Więcej informacji można znaleźć w artykułach: Algebra, Geometria algebraiczna, Emmy Noether, Teoria krzywych, Różniczkowanie, Genera krzywych.