Molière
Molière (prawdziwe nazwisko Jean‑Baptiste Poquelin) – francuski dramaturg, aktor i reżyser, jeden z najwybitniejszych twórców komedii w Europie XVII‑w. Jego dzieła, łączące satyrę z elementami teatru klasycznego, wywarły trwały wpływ na rozwój teatru i literatury scenicznej.
Życie i twórczość
Wczesne lata
Jean‑Baptiste Poquelin urodził się w 1622 roku w Paryżu. Był synem Pierre’a Poquelina, kupca tkanin, oraz Marie‑Catherine Creveaux. W młodości studiował prawo i jazdę konną, ale w 1643 roku porzucił te plany i wstąpił do grupy aktorów pod przywództwem Giorgio Ligorio, później nazywanego L'Homme.
Kariera teatralna
W 1658 roku po powrocie z Włoch Molière założył własną kompanię teatralną, L'Illustre Théâtre, która początkowo zmagała się z brakiem sukcesu. W 1662 roku został przyjęty na dwór króla Luwra Ludwika XIV i otrzymał przywilej ekskluzywnego wystawiania swoich sztuk w królewskim teatrze Théâtre du Palais‑Royal.
Najważniejsze dzieła
- „Tartuffe” (1664) – krytyka hipokryzji religijnej; sztuka była początkowo zakazana.
- „Mizantrop” (1666) – dramat o konflikcie między szlachetnością a społecznymi konwenansami.
- „Burgundski szlachcic” (1670) – komedia o pretensjach klasy średniej.
- „Maska żelazna” (1673) – ostatnia sztuka, w której Molière zmarł na scenie.
Styl i tematyka
Molière łączył w swoich utworach komedię z elementami dramatycznymi, posługując się żywą, często improvisowaną narracją. Jego sztuki poruszały tematy społeczeństwa, moralności, hipokryzji i klasy średniej. Cechą charakterystyczną była również satyryczna krytyka szlachty i Kościoła.
Dziedzictwo
Śmierć Molière’a w 1673 roku, podczas wystawiania „Maski żelaznej”, nie zakończyła wpływu jego twórczości. Jego sztuki są regularnie wystawiane na scenach całego świata, a postaci takie jak Tartuffe czy Alceste stały się archetypami w literaturze i teatrze. Wpływ Molière’a widać w pracach późniejszych dramaturgów, m.in. Jean‑racine, Pierre‑Beaumarchais oraz w nowoczesnych adaptacjach teatralnych i filmowych.
Współczesne odniesienia
Współczesne festiwale teatralne, takie jak Festiwal w Rennes, regularnie poświęcają programy sztukom Molière’a. W Paryżu istnieje plac Place Molière, a Institut Molière promuje badania nad jego twórczością.