Isaac Newton

Isaac Newton (ang. Isaac Newton) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof przyrody oraz teolog, jeden z najważniejszych twórców mechaniki klasycznej i współzałożyciel rachunku różniczkowego oraz całkowego (kalkulus). Jego prace położyły podwaliny pod nowoczesną fizykę i przyczyniły się do rewolucji naukowej XVII wieku.

Życie i edukacja

Newton urodził się w 1643 roku w Woolsthorpe-by-Colsterworth w hrabstwie Lincolnshire, w rodzinie rolniczej.

W 1661 roku rozpoczął studia w Trinity College na University of Cambridge. Po przerwie spowodowanej Wielką Czarną Plagę (tzw. „rok ciszy” 1665‑1666) powrócił do Cambridge, gdzie w 1667 roku uzyskał tytuł Magister i w 1669 roku został profesorem matematyki (Lucasian Chair).

Działalność naukowa

Prawo powszechnego ciążenia

W 1687 roku Newton opublikował monumentalne dzieło Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (zwykle określane jako Principia). W pierwszej księdze przedstawił prawo powszechnego ciążenia (ang. law of universal gravitation):

„Każde ciało przyciąga każde inne ciało ze siłą proporcjonalną do iloczynu ich mas i odwrotnie proporcjonalną do kwadratu odległości pomiędzy ich środkami.”

To prawo umożliwiło wyjaśnienie ruchu planet, Księżyca i komet oraz stanowiło podstawę astronomii nowożytnych.

Trzy zasady dynamiki

W ramach mechaniki klasycznej Newton sformułował trzy zasady dynamiki, zwane zasadami Newtona:

Zasada bezwładności – ciało pozostaje w spoczynku lub w ruchu jednostajnym prostoliniowym, dopóki nie zadziała na nie siła zewnętrzna.
II zasada dynamiki – przyspieszenie ciała jest wprost proporcjonalne do wypadkowej siły działającej na ciało i odwrotnie proporcjonalne do jego masy (F = ma).
III zasada dynamiki – każdej akcji towarzyszy równa i przeciwna reakcja.

Rachunek różniczkowy i całkowy

Wraz z Leibnizem Newton opracował niezależnie podstawy kalkulusa (w języku Newtona zwany „metodą fluxji”). Jego prace dotyczące szeregów potęgowych oraz metod aproksymacji stały się podstawą analiz matematycznych używanych do dziś.

Optyka

Newton badał naturę światła i przeprowadził słynny eksperyment z pryzmatem, wykazując, że białe światło składa się z spektrum barw. W 1704 roku opublikował Opticks, w którym przedstawił teorię korpuskularną światła i zaproponował pojęcie refrakcji oraz refleksji.

Kariera publiczna i życie prywatne

W 1696 roku Newton został wybrany do Royal Society, gdzie w 1703 roku objął funkcję prezydenta – stanowisko to pełnił aż do śmierci. W tym samym roku został także mianowany Wydziałem Monet (Warden of the Royal Mint), a w 1699 roku mianowano go głównym kantorem (Master of the Mint), gdzie wprowadził reformy wymiany monety i zwalczał fałszerstwa.

Newton nigdy nie zawarł małżeństwa i nie miał dzieci. Jego życie prywatne było przepełnione zainteresowaniami teologicznymi i alchemicznymi – poświęcił wiele lat na studiowanie alchemii oraz biblijnej chronologii, choć te prace nie zostały opublikowane za jego życia.

Dziedzictwo i upamiętnienia

Jednostka siły w układzie SI – newton (N) – nosi jego imię.
W licznych miastach świata nazwano ulice, place i szkoły na cześć Newtona (np. Newton Street w Londynie).
Jego nazwisko noszą liczne nagrody i medale, m.in. Medal Karla Paula przyznawany przez Royal Society.
W 1999 roku w ramach obchodów roku 2000 wydano specjalny zestaw monet z wizerunkiem Newtona.

Bibliografia

Isaac Newton – Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, 1687.
Isaac Newton – Opticks, 1704.
W. Hilton – Newton: The Last Sorcerer, 1999.
P. Westfall – Never at Rest: A Biography of Isaac Newton, 1980.

Powiązane artykuły