Oman

Oman – sułtanat położony w południowo‑zachodniej części Arabii Saudyjskiej, na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Arabskiego. Graniczy z Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi od północnego wschodu, z Jemenem od południa oraz z Arabią Saudyjską od zachodu. Na wschód otwiera się Zatoka Oman i Ocean Indyjski.

Geografia

Powierzchnia Omanu wynosi ok. 309 500 km². Krajobraz jest zróżnicowany – od piaszczystych pustyń (pustynia Rubʿ al‑Khali) po góry Hajar, w których znajdują się najwyższe szczyty kraju, m.in. Jabal Shams (≈ 2 997 m n.p.m.). Najważniejsze rzeki, takie jak Wadi Bani Khalid, są sezonowe i przepływają jedynie w porze deszczowej.

Historia

Obszar dzisiejszego Omanu był zamieszkiwany od prehistorii. W 500 r. n.e. region kontrolował imperium sasanidzkie, a później arabskie kalifaty. W XVI wieku Oman stał się ważnym ośrodkiem handlu perłami i przyprawami, a w XVII wieku pod przywództwem dynastii Al‑Busaidi rozpoczął się proces budowania sułtanatu.

W 1744 roku Ahmed al‑Busaidi został pierwszym sułtanem z dynastii Al‑Busaidi, co zapoczątkowało ponad 300‑letnie panowanie. W 1820 roku Oman podpisał umowę z Brytyjską India Office, co zapewniło mu ochronę morska i przyczyniło się do rozwoju handlu.

Po II wojnie światowej Oman stał się niepodległym państwem. 1970 rok przyniósł przełom – po śmierci sułtana Said bin Taimur, władzę przejął jego syn Kaboos bin Said al‑Saud, który wprowadził liczne reformy modernizacyjne i otworzył kraj na świat.

W 2020 roku po śmierci sułtana Kaboosa urząd objął Haitham bin Tariq al‑Saud, kontynuując politykę otwartą i umiarkowaną.

System polityczny

Oman jest monarchią konstytucyjną. Najwyższą władzę sprawuje sułtan, który pełni funkcję głowy państwa, zwierzchnika wojska oraz najwyższego sędziego religijnego. Od 1996 roku istnieje jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe (Dżamaa‑Mujtama), którego członkowie są wybierani w wyborach lokalnych, jednak ich kompetencje są ograniczone wobec władzy sułtana.

Gospodarka

Gospodarka Omanu opiera się głównie na wydobyciu ropy naftowej i gazu ziemnego, które stanowią ponad 70 % przychodów budżetowych. W 2007 roku rząd rozpoczął program dywersyfikacji „Oman Vision 2020”, mający na celu rozwój sektorów: turystyki, logistyki, rybołówstwa oraz przemysłu nieprodukcyjnego.

Porty m.in. w Muscat i Sohar są kluczowymi węzłami handlowymi w rejonie Zatoki Oman, a strefy wolnocłowe przyciągają zagraniczne inwestycje.

Demografia i społeczeństwo

Według spisu ludności z 2020 roku populacja Omanu wynosi ok. 5 milionów osób. Dominującą religią jest islam (szczególnie odłam sunnicki), a mniejszości religijne obejmują chrześcijan i hindusów (głównie wśród robotników migrujących). Oficjalnym językiem jest język arabski, ale powszechnie używany jest także angielski, zwłaszcza w sektorze biznesowym.

Kultura

Kultura Omańska łączy tradycje arabskie, perskie i afrykańskie. Charakterystyczne elementy to:

• Muzyka i taniec – Al‑Baroud i Razha to tradycyjne formy muzyczne.
• Stroje – mężczyźni noszą kandurę i maqtāb, kobiety – abaję i haftowane fiqh.
• Kuchnia – słynie z dań takich jak shuwa, majboos i słodkiego halwa.
• Sztuka – tradycyjna ceramika, tkaniny oraz rękodzieło kamienne (np. w Nizwa).

Turystyka

Oman jest popularnym celem ekoturystycznym. Najczęściej odwiedzane miejsca:

• Muscat – stolica, z Wielkim Meczetem Sułtana Kasima i pałacem Al Alam.
• Nizwa – historyczne miasto z zamkiem i tradycyjnym soukiem.
• Jebel Shams – „Góra Słońca”, najwyższy szczyt w Omanie.
• Wadi Bani Khalid – malowniczy kanion z naturalnymi basenami.
• Salalah – położone w południowym regionie Dhofar, znane z monsunowego klimatu (zwane „Zielonym Omanem”).

Transport

W kraju rozwinięta sieć dróg, z autostradą łączącą Muscat z Salalah. Międzynarodowe lotniska znajdują się w Muscat (Port Lotniczy Muscat International) i w Salalah. Na wodach Zatoki Oman działa sieć portowa umożliwiająca handel międzynarodowy.

Międzynarodowe powiązania

Oman jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, Ligi Arabskiej, Rady Współpracy Zatoki (GCC) oraz ONZ. Współpracuje także z Chinami, Japonią i USA w ramach projektów energetycznych i logistycznych.

Przyszłość

Plan Oman Vision 2030 zakłada dalszą dywersyfikację gospodarki, rozwój sektora cyfrowego oraz zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii, w szczególności energii słonecznej i wiatrowej.

Źródła: Księga Wielka Encyklopedii Państw Świata, statystyki ONZ, dane rządowe Omanu.