Papier

Papier – cienki materiał w postaci arkuszy, wykonany głównie z włókien roślinnych, używany do zapisu, drukowania, pakowania oraz wielu innych zastosowań. Jego nazwa wywodzi się od łacińskiego papyrus, czyli starożytnego materiału pisarskiego z papirusu.

Historia

Początki papieru sięgają Chiń w II w. p.n.e., kiedy to Cai Luo opracował technikę wytwarzania arkuszy z włókien roślinnych, głównie z konia i bambusa. W VII wieku technologia ta dotarła do Arabii i Hiszpanii, skąd w XII wieku rozprzestrzeniła się po całej Europie. W XVI–XVII w. nastąpił szybki rozwój przemysłu papierniczego, a wynalezienie maszyny drukarskiej przez Johannesa Gutenberga znacząco zwiększyło zapotrzebowanie na papier.

Skład i właściwości

Podstawowym surowcem jest celuloza, uzyskiwana z drewna (drewno liściaste i sosna), ale również z bawełny, konopi, bambusa i włókien syntetycznych. Papier charakteryzuje się:

porowatą strukturą,
zdolnością absorpcji wilgoci,
wytrzymałością mechaniczną zależną od gramatury,
przezroczystością i bielą uzyskiwaną przez bielenie chemiczne (chlorowanie lub tlenek wodoru).

Proces produkcji

Współczesna produkcja papieru obejmuje następujące etapy:

Przygotowanie surowca – rozdrabnianie drewna i oddzielenie włókien celulozowych (przemiał).
Gotowanie – chemiczne trawienie w siarce (proces Kraft) lub wodorotlenku sodu (alkaliczne) w celu uzyskania pulpy.
Oczyszczanie – usuwanie zanieczyszczeń, filtracja i wybielanie.
Formowanie arkusza – rozprowadzanie pulpy na ruchomej siatce (maszyna Fourdricha), odparowanie wody i suszenie.
Wykończenie – kalandrowanie, powlekanie, cięcie i pakowanie.

Rodzaje papieru

W zależności od przeznaczenia wyróżnia się liczne typy:

Papier ksero – o gramaturze 70‑80 g/m², służący do drukarek i kopiowania.
Papier nadrukowy – z powłoką zwiększającą jakość druku.
Papier broszurowy – cienki, używany w publikacjach artystycznych.
Papier magnetyczny – zawierający cząsteczki magnetyczne, stosowany w kartach identyfikacyjnych.
Papier z recyklingu – wytwarzany z już zużytych wyrobów papierniczych.

Zastosowanie

Papier znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach:

pisanie i rysowanie (kreda, ołówek, długopis),
druk (druk klasyczny, druk cyfrowy),
pakowanie (kartony, woreczki),
produkcja materiałów higienicznych (np. papier toaletowy),
tworzenie dzieł sztuki (papier cienki, papier akwarelowy).

Recykling i wpływ na środowisko

Produkcja papieru jest energochłonna i wiąże się z wycinką lasów. Dlatego znaczącą rolę odgrywa recykling papieru. Zbierany zużyty papier poddawany jest ponownemu rozdrobnieniu, usuwaniu zanieczyszczeń i produkcji nowej pulpy. Dzięki recyklingowi zmniejsza się zużycie wody, energii oraz emisja CO₂.

Normy i klasyfikacja

W Polsce i Unii Europejskiej papier podlega normom ISO 536 (gramatura) oraz ISO 1924 (głębokość). Gramatura (g/m²) określa masę jednego metra kwadratowego arkusza i jest podstawowym parametrem przy wyborze papieru do konkretnych zastosowań.