Rewolucja egipska

Rewolucja egipska, znana także jako Arabskie Wiosny, to seria protestów i demonstracji, które rozpoczęły się w styczniu 2011 roku i doprowadziły do obalenia prezydenta Hosniego Mubaraka. Była to najważniejsza faza wiosny arabskiej w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.

Przyczyny

Do wybuchu rewolucji przyczyniło się szereg czynników:

• Wysokie bezrobocie, zwłaszcza wśród młodzieży (bezrobocie wynosiło ponad 12 %).
• Rosnące ceny żywności i paliw, które spowodowały kryzys inflacyjny.
• Korupcja i brak przejrzystości w administracji państwowej.
• Represje polityczne i ograniczenia wolności słowa.
• Rozprzestrzenianie się mediów społecznościowych, które umożliwiły szybkie organizowanie protestów (media społecznościowe).

Przebieg

Kluczowe etapy rewolucji:

1. 25 stycznia 2011 r. – pierwsze demonstracje w Kairze, w tym w miejscu zwanym Plac Tahrir.
2. 28 stycznia 2011 r. – setki tysięcy ludzi wypłynęło na ulice, żądając odejścia Mubaraka.
3. 2 lutego 2011 r. – siły bezpieczeństwa otoczyły Mansourę, kolejny ośrodek protestów.
4. 11 lutego 2011 r. – po 18 dniach masowych demonstracji Hosni Mubarak ogłosił ustąpienie ze stanowiska prezydenta i przekazał władzę wojsko.
5. Marzec 2011 r. – wprowadzono tymczasowy rząd wojskowy (Szybka Rada), a także rozpoczęto proces wyborczy.

Skutki

Rewolucja przyniosła szereg konsekwencji zarówno w Egipcie, jak i w regionie:

• Upadek reżimu Mubaraka po ponad 30 latach władzy.
• Wzrost aktywności organizacji społecznych i partii politycznych, w tym Bractwa Muzułmańskiego i Nowej Wspólnoty Wolności.
• Wybory prezydenckie w 2012 roku, w których zwyciężył Mohamed Morsi.
• Polaryzacja społeczeństwa, culminująca w wojskowym zamachu stanu w 2013 roku.
• Powstanie nowych ruchów społecznych, takich jak Kair Młodych i Obywatele Egiptu.

Główne postaci

Do najważniejszych postaci związanych z rewolucją zalicza się:

• Hosni Mubarak – prezydent, którego rezygnacja była celem protestów.
• Mohamed Morsi – pierwszym demokratycznie wybranym prezydentem po rewolucji.
• Ahmed Shafik – premier w ostatnim okresie rządów Mubaraka, później kandydat na prezydenta.
• Khaled Sabri – lider ruchu młodzieżowego Kair Młodych, aktywny w organizacji demonstracji.
• Mona El‑Attar – aktywistka praw człowieka, współzałożycielka Centrum Praw Człowieka w Kairze.

Dziedzictwo

Rewolucja egipska pozostawiła trwały ślad w świadomości narodowej i w polityce międzynarodowej:

• Pokazała siłę społeczeństwa obywatelskiego w erze cyfrowej.
• Stała się inspiracją dla kolejnych protestów w Libii i Syrii.
• Wzbudziła debatę na temat roli wojska w polityce cywilnej (Rola wojska w polityce).
• Wprowadziła nowe regulacje prawne dotyczące wolności zgromadzeń i mediów.

Bibliografia

Źródła, które można konsultować w celu pogłębienia wiedzy o rewolucji egipskiej:

1. J. Johnson, Arabskie Wiosny. Przewodnik po rewolucjach Afryki Północnej, 2013.
2. A. Morsi, Moje spojrzenie na rewolucję w Egipcie, 2014.
3. R. Kowalski, Media społecznościowe a protesty – przypadek Egiptu 2011, Journal of Modern Politics, nr 7, 2015.
4. Instytut Badań Egipskich, raport Stany społeczne po Arabskiej Wiośnie – Egipt 2012‑2020, 2021.