SSPL
SSPL (ang. Server Side Public License) – licencja źródłowa o charakterze copyleft, opracowana w 2018 roku przez firmę MongoDB, Inc.. Licencja została zaprojektowana w celu ochrony interesów twórców oprogramowania oferowanego jako usługa w chmurze (Software‑as‑a‑Service, SaaS) oraz zapewnienia, że każdy, kto udostępnia zmodyfikowaną wersję oprogramowania w formie usługi, musi udostępnić źródło tej wersji publicznie.
Historia
Projekt SSPL został ogłoszony 29 sierpnia 2018 roku w odpowiedzi na rosnącą popularność modeli komercyjnych opartych na chmurze, które wykorzystywały otwarte oprogramowanie bez zwracania się do jego pierwotnych autorów o udostępnienie zmian. Zespół MongoDB opublikował wersję 1.0 licencji, a później w 2019 roku wydał aktualizację 1.1, korygującą niejasności prawne i techniczne.
Podstawowe postanowienia
- Licencja jest open source według definicji OSI, choć nie jest spełniona definicją FSF ze względu na dodatkowe wymogi.
- Wymaga udostępnienia całego kodu źródłowego nie tylko modyfikacji, ale także wszelkich elementów niezbędnych do świadczenia usługi, w tym kodu infrastruktury.
- Projektant oprogramowania pozostaje autorem praw do oryginalnego kodu, a wszyscy użytkownicy uzyskują prawo do jego modyfikacji i dystrybucji pod warunkiem spełnienia warunków licencji.
- Licencja nie wymaga opłaty licencyjnej, ale zabrania wykorzystywania oprogramowania w ramach usług komercyjnych bez udostępnienia kodu.
Kontrowersje i przyjęcie
SSPL wywołała intensywną debatę w społeczności open source. Krytycy, w tym Free Software Foundation, argumentowali, że warunki licencji są zbyt restrykcyjne i łamią zasadę „wolności użytkownika”. Z drugiej strony, zwolennicy, w tym twórcy oprogramowania typu bazy danych i big data, podkreślali potrzebę ochrony modeli biznesowych opartej na chmurze.
Porównanie z innymi licencjami
| Licencja | Typ | Kluczowe wymogi | Akceptacja przez OSI |
|---|---|---|---|
| GPL (GNU General Public License) | Copyleft | Udostępnienie kodu źródłowego przy dystrybucji binariów | Tak |
| Apache License 2.0 | Permisywna | Uznanie autorstwa, brak wymogu udostępniania modyfikacji | Tak |
| SSPL | Copyleft (rozszerzony) | Udostępnienie całości kodu źródłowego przy świadczeniu usługi SaaS | Nie (FSF nie uznaje) |
Zastosowanie
Od momentu wprowadzenia SSPL, kilka projektów otwarto‑źródłowych przyjęło tę licencję, w tym:
- MongoDB – baza danych dokumentowa.
- Apache Cassandra – rozproszona baza danych (wersja nieoficjalna pod SSPL).
- Elasticsearch – silnik wyszukiwania (wersja Elastic License oparta na podobnych zasadach).
Wpływ na przemysł
Wprowadzenie SSPL skłoniło wiele firm oferujących oprogramowanie jako usługę do przemyślenia modelu licencjonowania. Niektóre z nich zdecydowały się na przejście na własne licencje komercyjne, inne przyjęły bardziej otwarte podejście, aby uniknąć ryzyka odrzucenia przez dużą część społeczności open source.
Patenty i ochrona prawna
SSPL nie zawiera bezpośrednich postanowień dotyczących patentów, co odróżnia ją od licencji takich jak Apache License 2.0, które udzielają szerokiej licencji patentowej. W praktyce, użytkownicy SSPL mogą napotkać problemy patentowe, jeżeli ich implementacje wchodzą w konflikt z istniejącymi patentami.
Przyszłość
W miarę dalszego rozwoju usług chmurowych i rosnącego znaczenia modeli SaaS, licencje typu SSPL mogą zyskać na popularności, zwłaszcza w sektorze baz danych i platform analitycznych. Jednocześnie trwają dyskusje nad tym, czy SSPL spełnia kryteria wolnego oprogramowania i czy jej przyjęcie nie ograniczy innowacyjności w środowisku open source.