Soekarno
Soekarno (ur. 6 czerwca 1901 w Surabaya, Indonezja; zm. 21 czerwca 1970 w Dżakarcie) – pierwszy prezydent Indonezji, przywódca ruchu niepodległościowego oraz twórca ideologii Pancasila. Był jedną z najważniejszych postaci w historii Azji Południowo-Wschodniej i odgrywał kluczową rolę w procesie wyzwolenia Indonezji spod panowania Holandii.
Wczesne życie i wykształcenie
Soekarno urodził się w rodzinie o mieszanym pochodzeniu: ojciec Joko był muzułmańskim kupcem, a matka Nursiyah wywodziła się z chińskiej diaspory. Po ukończeniu szkoły podstawowej w Surabaya kontynuował naukę w Technikum Meksika w Bandoeng, a następnie studiował inżynierię w Politechnice w Dżakarcie.
Działalność polityczna
W latach 20. Soekarno zaangażował się w działalność studencką i narodowo-wyzwoleńczą, współtworząc partię Partia Narodowa Indonezji (PNI). W 1928 uczestniczył w słynnym Kongresie Gacaca, gdzie po raz pierwszy sformułowano hasło „Jedna ojczyzna, jeden naród, jedna język, jedna religia”.
- 1927 – założenie PNI;
- 1930–1931 – podróże po Indonezji, propagowanie idei niepodległości;
- 1933 – aresztowanie i krótkotrwałe wygnanie na wyspę Borneo;
- 1942 – okupacja japońska; Soekarno współpracował z Japończykami, co pozwoliło mu zdobyć wpływy wśród ludności.
Prezydentura (1945–1967)
Po kapitulacji Japonii, 17 sierpnia 1945 roku Soekarno wraz z Mohammadem Hattą ogłosili niepodległość Indonezji w Proklamacji. W 1945 roku został wybrany na pierwszego prezydenta kraju – mandat miał początkowo obowiązywać do 1950 roku, a następnie Soekarno utrzymywał władzę aż do 1967, kiedy to został zmuszony do ustąpienia w wyniku zamachu stanu 1975 roku pod przywództwem generała Suharto.
Polityka wewnętrzna
Soekarno wprowadził system „Guided Democracy” (Guided Democracy), który miał na celu połączenie różnych grup etnicznych i politycznych w jedną, silną władzę centralną. W 1959 roku przyjął nową konstytucję, przywracając sobie uprawnienia prezydenckie.
Polityka zagraniczna
Na arenie międzynarodowej Soekarno prowadził politykę neutralności i niepodległości, starając się równocześnie utrzymać dobre stosunki zarówno z ZSRR, jak i z USA. Był twórcą Ruchu Niezałączonych i uczestniczył w szczytach w Brazylii i Egipcie.
Ideologia i Pancasila
Kluczowym elementem myśli Soekarno była Pancasila – pięć zasad stanowiących fundamenty narodowej tożsamości:
- Wiara w jednego Boga (Monoteizm)
- Sprawiedliwość i dobrobyt (Sprawiedliwość społeczna)
- Jedność Indonezji (Jedność narodowa)
- Demokracja kierowana (Demokracja konsultatywna)
- Sprawiedliwość społeczna (Dobre współistnienie)
Pancasila stała się podstawą konstytucyjną oraz ideologiczną państwa indonezyjskiego i przetrwała do dzisiaj.
Upadek i śmierć
Po nieudanym zamachu w 1965 roku (tzw. Guerra 30 września) nastąpił gwałtowny kryzys polityczny. W 1967 roku Soekarno został zmuszony do rezygnacji, a władze przekazały mu tytuł „Prezydenta honorowego”. Zmarł 21 czerwca 1970 roku w Dżakarcie w wyniku udaru serca.
Dziedzictwo
Soekarno pozostaje symbolem walki o niepodległość, a także postacią kontrowersyjną ze względu na autorytarne rządy i późniejsze represje. Jego wkład w budowanie tożsamości narodowej jest jednak niepodważalny. W Indonezji istnieje wiele pomników, ulic i szkół noszących jego imię, a w 2010 roku w Dżakarcie odsłonięto Muzeum Soekarno poświęcone jego życiu i twórczości.