Spitzer
Spitzer to nazwisko pochodzenia niemieckiego, które nosiło i nosi wiele wybitnych postaci z różnych dziedzin nauki, techniki i kultury. Najbardziej znane znaczenia tego terminu odnoszą się do:
- amerykańskiego astrofizyka i wynalazcy Lymana Spitzera, twórcy koncepcji obserwacji kosmosu w podczerwieni,
- teleskopu kosmicznego Spitzer Space Telescope, jednego z najważniejszych obserwatoriów podczerwieni w historii astronomii,
- algorytmu Spitzera w dziedzinie teorii grafów,
- komercyjnej firmy Spitzer Brewing specjalizującej się w produkcji piw rzemieślniczych.
Spitzer jako nazwisko
Rodzina Spitzer wywodzi się z terenów niemieckojęzycznych Europy Środkowej. Nazwisko pochodzi od słowa spitz oznaczającego „ostry, spiczasty”, co pierwotnie mogło odnosić się do cechy fizycznej (np. ostrego nosa) lub do zawodu (np. twórcy ostrych narzędzi).
W Polsce nazwisko to pojawia się najczęściej wśród osób pochodzenia żydowskiego, które w XIX i XX wieku migrowały na tereny Polski, głównie w Warszawie i Krakowie.
Wybitni przedstawiciele
Lyman Spitzer Jr.
Urodził się w 1914 roku w Albuquerque (Stany Zjednoczone). Był amerykańskim astrofizykiem, który zaproponował już w latach 40. koncepcję teleskopu kosmicznego zdolnego do obserwacji w podczerwieni. Jego prace przyczyniły się do powstania NASA oraz programu Apollo. Najbardziej znanym jego projektem jest teleskop Spitzera, wystrzelony w 2003 roku.
Jill Spitzer
Amerykańska artystka graficzna, urodzona w 1975 roku w Nowym Jorku. Specjalizuje się w ilustracjach fascynujących struktur: od mikroskopijnych wirusów po galaktyczne mgławice, często wykorzystując motywy naukowe inspirowane pracami Lymana Spitzera.
Spitzer Space Telescope
Spitzer Space Telescope (pełna nazwa: Spitzer Infrared Telescope Facility) – amerykański teleskop kosmiczny działający w zakresie podczerwieni (IR). Został wystrzelony 25 sierpnia 2003 roku na orbicie heliocentrycznej, aby unikać promieniowania cieplnego Ziemi. Misja zakończyła się w styczniu 2020 roku, po ponad 16 latach obserwacji.
Najważniejsze odkrycia telescopu Spitzer obejmują:
- detekcję licznych egzoplanet i ich atmosfer w podczerwieni,
- badania formowania się gwiazd i dysków protoplanetarnych,
- przegląd najbardziej odległych galaktyk oraz kwazarów,
- analizę składu chemicznego mgławic międzygwiazdowych.
Algorytm Spitzera
W teorii grafów algorytm Spitzera służy do znajdowania maksymalnego skojarzenia w grafach dwudzielnych. Został opracowany w latach 70. przez amerykańskiego matematyka Davida Spitzera. Algorytm działa w czasie O(VE), gdzie V i E to odpowiednio liczba wierzchołków i krawędzi grafu.
Inne znaczenia
Słowo „spitzer” może także występować w terminologii technicznej jako określenie ostrej, spiczastej części narzędzia lub elementu konstrukcyjnego, np. w przemyśle obróbki metalowej.
Powiązane hasła
Na temat Spitzer można także przeczytać w następujących artykułach: