Tutanchamon
Tutanchamon (ok. 1341 p.n.e. – ok. 1323 p.n.e.) był młodym faraonem Nowego Państwa w Starożytnym Egipcie. Jego rządy, trwające zaledwie około dziewięciu lat, stały się jednym z najważniejszych tematów archeologicznych po odkryciu jego nienaruszonej grobowca w Zatoki Skarbów w Dolinie Królów w 1922 roku przez Howarda Cartera i finansowanego przez lorda Cartera.
Pozycja genealogiczna
Urodził się jako syn Amenhotepa IV (znanego jako Echnaton) i królowej Kiyi, będącej najprawdopodobniej córką Aj. Po śmierci ojca, młody książę został przyjęty pod opiekę regentki Ankhésenamun, później jego żony.
Rządy
Po objęciu tronu w wieku około dziewięciu lat, Tutancamona poprowadzono w kierunku przywrócenia tradycyjnych wierzeń religijnych, odrzuconych w czasach Echnatona. Przeprowadził on następujące reformy:
- przywrócenie kultu Amon-Ra jako głównego Boga państwowego,
- odbudowę świątyń i kaplic zniszczonych w okresie Amarna,
- zmiany w sztuce i architekturze, które powróciły do klasycznych kanonów stylu starożytnego.
Śmierć i pogrzeb
Śmierć Tutanchamona w wieku ok. 19 lat pozostaje przedmiotem licznych spekulacji. Do najczęściej wymienianych przyczyn należą:
- uraz kości udowej w wyniku wypadku (potwierdzony przez badania CT),
- zakażenie kości,
- choroby genetyczne spowodowane małżeństwami w bliskim pokrewieństwie.
Po śmierci, jego ciało zostało zamknięte w złocistym sarkofagu, a następnie umieszczone w wielkim grobowcu w Dolinie Królów. Pozostałości grobowca, w tym słynna maska złota, stały się jednymi z najcenniejszych zabytków skarbów egipskich.
Odkrycie grobowca
W dniu 1922 roku, brytyjski archeolog Howard Carter, współpracując z finansującym go lorda Carterem, natrafił na szczelnie zamkniętą komnatę 3‑go grobowca, znaną jako Łaźnia (z łac. Chamber of Secrets). Odkrycie to przyczyniło się do:
- rozpoczęcia intensywnych badań archeologicznych w Dolinie Królów,
- zainteresowania szerokiej publiczności archeologią,
- wzrostu turystyki i rozwoju muzealnictwa, zwłaszcza w Luwrze, gdzie znajdują się najważniejsze eksponaty.
Dziedzictwo kulturowe
Dzięki niezwykle bogatej zawartości grobowca, Tutanchamon stał się symbolem Starożytnego Egiptu w kulturze popularnej. Jego wizerunek pojawia się w:
- literaturze i filmie (np. Egipcjanie: Tajemnica złotej maski),
- bogactwie muzealnym (kolekcje British Museum, Luwru, Egipskiego Muzeum w Kairze),
- badaniach naukowych, w tym nowoczesnych technik obrazowania, takich jak tomografia komputerowa i skany 3‑D.
Bibliografia i dalsze lektury
Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach: