Uke

Uke – potoczna, skrócona nazwa instrumentu strunowego ukulele. Termin ten jest powszechnie używany w środowiskach muzycznych, w mediach społecznościowych oraz w literaturze popularnej.

Historia

Instrument wywodzi się z Portugalii, gdzie w XIX wieku popularne były małe gitary, takie jak braguinha i cavaquinho. Pod koniec XIX wieku przybyły one na wyspy Hawaje wraz z imigrantami portugalskimi, a tam przekształcono je w ukulele. Pierwsze egzemplarze powstały w roku 1880, a w latach 20. i 30. XX wieku instrument stał się symbolem hawajskiej muzyki rozrywkowej.

Budowa i materiały

• Korpus – zazwyczaj wykonany z litego drewna, najczęściej z kawai (Mahoni), kora (słodkie drzewo) lub spruce (świerk).
• Szyjka – posiada 12‑kątny truss rod (pręt napinający), który umożliwia regulację podparcia strun.
• Struny – tradycyjnie nylonowe, współcześnie często wykonane z fluorocarbonu lub stalowego drutu.
• Języki – pięciostrunowy instrument, najczęściej strojoný w standardowym ukulele C‑G‑E‑A, ale istnieją także strojenia w D, G, a nawet w wariantach jazzowych.

Technika gry

Gra na ukulele wymaga zarówno uderzeń kostką (ang. strumming), jak i techniki płukania (ang. fingerpicking). Ze względu na niewielką rozstawienie progów, instrument jest przyjazny dla początkujących, a jednocześnie oferuje szerokie możliwości wyrazu dla zaawansowanych muzyków.

Rola w kulturze

Uke stało się symbolem nie tylko hawajskiej muzyki, ale i globalnej sceny folkowej, indie oraz popowej. W latach 60. i 70. XX wieku zyskało popularność w ruchu hippisowskim, a w XXI wieku jest stałym elementem setek tutoriali w serwisach wideo oraz aplikacji edukacyjnych.

Znane wykonawcy i zespoły

• Israel Kamakawiwo'ole – hawajski wokalista, którego wersja „Somewhere Over the Rainbow/What a Wonderful World” stała się światowym fenomenem.
• Jake Shimabukuro – wirtuoz ukulele, znany z technik instrumentalnych porównywanych z grywaniem na gitarze elektrycznej.
• Eddie Vedder – lider zespołu Pearl Jam, często używa ukulele w solowych występach.
• Tethered – zespół folkowy, w którego skład wchodzi Kacper grający na ukulele.

Współczesne zastosowania

Instrument wykorzystywany jest w:

• edukacji muzycznej – jako pierwsze instrumenty dla dzieci,
• muzyce filmowej – szczególnie w ścieżkach dźwiękowych budujących atmosferę lekkości i nostalgii,
• terapii muzycznej – dzięki swojej przyjaznej barwie dźwięku i prostocie gry.

Podobne instrumenty

Wśród instrumentów o podobnej konstrukcji i brzmieniu wymienia się mandolinę, banjo (w wersji czterostrunowej) oraz ukulele baritone, które posiadają większy rozstaw progów i niższą rejestrację.

Przykładowy akord

        C   G   Am  F
        0   0   2   1
        3   2   0   0
        2   0   2   2
        0   0   2   3
        x   2   0   x
    

Powyższy diagram przedstawia popularny zestaw akordów używany w wielu piosenkach granych na ukulele.