URI – Uniform Resource Identifier

URI (Uniform Resource Identifier) jest standardem definiującym sposób identyfikacji zasobów w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie. URI umożliwia jednoznaczne odwoływanie się do dokumentów, usług, zasobów multimedialnych oraz innych elementów systemów rozproszonych.

Definicja

Według specyfikacji RFC 3986 (opublikowanej w 1995 roku), URI jest ciągiem znaków, który pozwala na lokalizację lub nazywanie zasobu, przy czym nie wymaga on koniecznego wskazania sposobu dostępu do tego zasobu.

Składniki URI

Standardowy URI składa się z następujących części:

• schemat – określa protokół lub metodę dostępu (np. http, mailto, ftp);
• authority – zawiera informacje o serwerze, takie jak host i opcjonalny port (np. example.com:8080);
• ścieżka (path) – wskazuje lokalizację zasobu w obrębie serwera (np. /katalog/plik.html);
• zapytanie (query) – dodatkowe parametry przekazywane do zasobu (np. ?id=123&sort=asc);
• fragment – odwołanie do części zasobu, najczęściej sekcji w dokumencie HTML (np. #sekcja2).

Historia

Początkowe koncepcje identyfikatorów internetowych pojawiły się w latach 1985–1990 w projektach DARPA. W 1995 roku IETF opublikował RFC 1630, wprowadzający pojęcie URL jako podzbioru URI. Następnie, w 1998 roku, przyjęto definicję URI w postaci RFC 3986, co ujednoliciło opis składni i semantyki identyfikatorów.

Zastosowania

URI jest podstawą wielu technologii i protokołów, w tym:

• HTTP i HTTPS – używane do pobierania stron WWW;
• SMTP i mailto – identyfikacja adresów e‑mail;
• FTP – dostęp do plików na serwerach;
• WebSocket – identyfikacja punktów końcowych połączeń dwukierunkowych;
• Systemy semantyczne (RDF, OWL) – URI służą jako trwałe identyfikatory pojęć.

Powiązane pojęcia

W praktyce wśród identyfikatorów wyróżnia się trzy główne rodzaje:

• URL (Uniform Resource Locator) – URI, który jednocześnie określa metodę dostępu do zasobu;
• URN (Uniform Resource Name) – stały, niezmienny identyfikator nie zawierający informacji o lokalizacji;
• IRI (Internationalized Resource Identifier) – rozszerzenie URI umożliwiające użycie znaków Unicode.

Przykłady

http://www.przyklad.pl/katalog/plik.html?wartosc=123#sekcja
mailto:jan.kowalski@example.com
ftp://ftp.przyklad.org/public/file.zip
urn:isbn:978-83-123456-7-5

Standardy i specyfikacje

Kluczowe dokumenty opisujące URI to:

• RFC 3986 – Uniform Resource Identifier (URI): Generic Syntax (1995);
• RFC 2141 – Uniform Resource Names (URN) Namespace Definition (1997);
• RFC 3987 – Internationalized Resource Identifiers (IRIs) (2005).

Bibliografia

1. Fielding, R., et al. „Uniform Resource Identifier (URI): Generic Syntax”. RFC 3986, IETF, 1995.
2. Moore, D., et al. „Uniform Resource Names (URN) Namespace Definition”. RFC 2141, IETF, 1997.
3. Klazinski, M. „Internationalized Resource Identifiers”. RFC 3987, IETF, 2005.
4. Resnick, P., et al. „Web Architecture – Foundations of Uniform Resource Identification”. W3C Recommendation, 2004.

URI pozostaje fundamentem nowoczesnego World Wide Web oraz szerokiego spektrum usług sieciowych, zapewniając spójny i skalowalny sposób odwoływania się do zasobów w globalnym środowisku informacyjnym.