Wilhelm Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (urodzony 1845 roku w Lüneburg, Królestwo Hanoweru; zmarły 1923 roku w Monachium) był niemieckim fizykiem, laureatem Nagrody Nobla w fizyce w 1901 roku. Najbardziej znany jest z odkrycia promieniowania rentgenowskiego, które zapoczątkowało rozwój diagnostyki medycznej i fizyki jądrowej.
Życiorys
Wczesne lata i wykształcenie
Wilhelm Röntgen pochodził z rodziny kupieckiej. Po ukończeniu szkoły średniej w Lüneburg studiował inżynierię mechaniczną na Utrecht (Holandia) w latach 1865–1868. Następnie przeniósł się do Zurychu, gdzie w latach 1869–1874 studiował fizykę i matematykę na Politechnice w Zurychu. W 1874 roku uzyskał stopień doktora (Ph.D.) pod kierunkiem Augusta Kirchhoffa.
Kariera naukowa
Po uzyskaniu doktoratu Röntgen podjął pracę jako asystent w Utrecht, a później w Karlsruhe. W 1888 roku objął stanowisko profesora fizyki w Würzburgu, gdzie w 1895 roku dokonał przełomowego odkrycia.
Odkrycie promieniowania rentgenowskiego
18 listopada 1895 roku Röntgen, badając katody w lampie próżniowej, zauważył, że silnie fluorescencyjne szkło umieszczone poza lampą zaczyna świecić. Doświadczenie wykazało istnienie niewidzialnego promieniowania, które przenikało różne materiały, ale było pochłaniane przez substancje o dużej liczbie atomowej. Röntgen nazwał to zjawisko „promieniowaniem X” (od angielskiego „X‑rays”).
Wyniki zostały opublikowane w grudniu 1895 roku w artykule „Über eine neue Art von Strahlen” w Annalen der Physik. Odkrycie natychmiast wywołało szerokie zainteresowanie zarówno wśród naukowców, jak i lekarzy.
Kariera po odkryciu
W 1900 roku Röntgen przeniósł się na stanowisko profesora w Göttingen, gdzie kontynuował badania nad właściwościami promieniowania oraz rozwijał techniki obrazowania. W kolejnych latach opracował m.in. metody pomiaru natężenia promieniowania (jednostka „röntgen”) oraz przyczynił się do rozwoju spektroskopii rentgenowskiej.
Życie prywatne i śmierć
Wilhelm Röntgen nigdy nie zawarł małżeństwa i nie miał dzieci. Po przejściu na emeryturę w 1913 roku osiedlił się w Monachium, gdzie spędził resztę życia. Zmarł tam w 1923 roku w wyniku udaru serca.
Osiągnięcia i wyróżnienia
- Odkrycie promieniowania rentgenowskiego (1895)
- Pierwszy laureat Nagrody Nobla w fizyce (1901)
- Wprowadzenie jednostki miary natężenia promieniowania – röntgen
- Member of several academies, m.in. Royal Society i Deutsche Akademie der Wissenschaften
Dziedzictwo
Odkrycie Röntgena otworzyło nowe dziedziny badań – tomografię komputerową, radiologię oraz techniki analizy struktury materii, takie jak dyfrakcja rentgenowska. Jego nazwisko zostało upamiętnione w nazwie jednostki promieniowania (röntgen) oraz w licznych nazwach instytucji i nagród naukowych.
Bibliografia
Do najważniejszych prac Röntgena należą:
- Röntgen, W. C. (1896). Über eine neue Art von Strahlen. Annalen der Physik, 322(10), 132–138.
- Röntgen, W. C. (1900). Die Eigenschaften der von mir entdeckten Strahlen. Zeitschrift für Physik, 57, 317–332.