Zhu Di (1360–1424)

Zhu Di, znany w historii Chin jako cesarz Yongle (Yǒnglè), był trzecim cesarzem dynastii Ming oraz jednym z najważniejszych władców wczesnego okresu nowoczesnych Chin. Jego rządy (1402‑1424) charakteryzowały się ekspansywną polityką zagraniczną, wielkimi projektami budowlanymi oraz reformą administracyjną.

Wczesne lata i pochodzenie

Zhu Di urodził się w 1360 roku w Nankinie jako czwarte syn Zhu Yuanzhang – założyciela dynastii Ming, później cesarza Hongwu. Jego matka, Wang Ji, była jedną z wielu żon cesarza Hongwu. W dzieciństwie Zhu Di otrzymał tradycyjne wykształcenie konfucjańskie oraz szkolenie wojskowe, co później przyczyniło się do jego sukcesów jako generała.

Kariera wojskowa

W latach 1380‑1395 Zhu Di dowodził licznymi kampaniami przeciwko buntownikom i najazdom mongolskim. W 1388 roku, w wieku 28 lat, otrzymał od ojca tytuł Księcia Pekińskiego i prawo do zarządzania strategiczną północną częścią imperium, w tym przyległościami Wielkiego Muru (Wielka Mur).

• 1389 – udany atak na buntowników w prowincji Shandong.
• 1399 – obrona granic przed stepowymi wojskami Mongolii.
• 1400 – udział w bitwie pod Jilin, w której siły Ming odparły najazd.

Walka o tron i objęcie władzy

Po śmierci cesarza Hongwu w 1398 roku tron objął jego wnuk, cesarz Jianwen. Zhu Di, który uznał się za prawowitego spadkobiercę, rozpoczął w 1399 roku powstanie znane jako Powstanie Trzech. Po kilku latach walk, w 1402 roku udało mu się zdobyć Pekin i obalić Jianwena, który zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Następnie przyjął imię cesarskie Yongle – „Wieczna Radość”.

Polityka wewnętrzna

Rządy Yongle były okresem intensywnych reform administracyjnych i centralizacji władzy:

1. Przeniesienie stolicy: W 1421 roku cesarz przeniósł stolicę z Nankinu do Pekinu, co uczyniło z tego miasta centrum politycznym i kulturalnym.
2. Rozbudowa Wielkiego Muru: Rozpoczęto prace nad wzmocnieniem i przedłużeniem Muru, zwłaszcza w regionie północno-wschodnim.
3. System egzaminów: Zreformowano system egzaminów cesarskich (keju), zwiększając liczbę urzędników wykwalifikowanych konfucjańskim programem nauczania.
4. Rewizje podatkowe: Wprowadzono nowe zasady poboru podatków rolniczych, zmniejszając obciążenia drobnych rolników.

Polityka zagraniczna

Cesarski Yongle prowadził aktywną politykę ekspansji i dyplomacji:

• Flota admirała Zheng He: W latach 1405‑1433 organizowano siedem wielkich wypraw morskich pod dowództwem Zheng He. Statki płynęły do Afryki Wschodniej, Arabii i Persji, prezentując potęgę Ming.
• Misje dyplomatyczne: Nawiązano stałe kontakty z państwami Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Koreą, Wietnamem i Japonią.
• Inwazja na Wietnam: W 1407 roku rozpoczęto kampanię przeciwko Việt Nam, która zakończyła się krótkotrwałym przyłączeniem tego terytorium do cesarstwa.

Kultura i patronat sztuki

Yongle był mecenasem sztuki i nauki. W 1408 roku założono Wielką Bibliotekę w Komnie, w której zgromadzono setki tysięcy ksiąg konfucjańskich, buddyjskich i taoistycznych. Ponadto, rozbudowano Pałac Letni (Yiheyuan) i wspierano rozwój ceramiki niebieskiej (qinghua).

Śmierć i spuścizna

Zhu Di zmarł w 1424 roku w Pekinie po długiej chorobie. Po jego śmierci tron objął jego syn, cesarz Hongxi. Dziedzictwo Yongle jest podzielone: z jednej strony uznawany jest za jednego z najwybitniejszych władców Ming, z drugiej krytykowany za bezwzględne metody zdobywania władzy i kosztowne projekty.

Do dziś w Chinach wspomina się go jako twórcę nowoczesnego Pekinu, budowniczego Wielkiego Muru oraz patrona wielkich wypraw morskich, które przyczyniły się do rozwoju handlu i kontaktów międzykontynentalnych.

Bibliografia

1. History of Ming Dynasty, red. Liu Xin, wyd. Beijing Publishing House, 2005.
2. Tsai, Shih-Shan Henry. Perpetual Happiness: The Yongle Emperor of China. Columbia University Press, 2020.
3. Chinese Naval Exploration in the Early 15th Century, autorzy Wang Zhen, Li Chen, wyd. Shanghai University Press, 2018.