Abitur

Abitur (z niem. Abitur, dosł. „egzamin końcowy”) to centralny egzamin szóstoklasowy w systemie szkolnictwa średniego w Niemczech, a także w Austria oraz w Szwajcarii. Po zdaniu Abitur absolwenci uzyskują uprawnienia do podjęcia studiów wyższych na uniwersytetach i innych instytucjach szkolnictwa wyższego.

Historia

Początki Abitur sięgają XIX wieku, kiedy to w ramach reform edukacyjnych w Królestwie Prus ustanowiono jednolity egzamin końcowy dla uczniów gimnazjów. W kolejnych dekadach system rozprzestrzenił się na całe państwo niemieckie i po II wojnie światowej stał się podstawą kwalifikacji akademickiej w Zachodnich Niemczech. Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. Abitur został ujednolicony, choć poszczególne landy zachowały pewne odrębności w zakresie przedmiotów i wymagań punktowych.

Struktura egzaminu

Egzamin składa się z części pisemnych i ustnych, które obejmują następujące grupy przedmiotów:

• Język niemiecki (lub inny język podstawowy)
• Matematyka
• Przedmioty humanistyczne (np. historia, filozofia)
• Przedmioty przyrodnicze (np. fizyka, chemia, biologia)
• Języki obce (zwykle dwa języki)

W zależności od landu i profilu kształcenia uczniowie mogą wybrać dodatkowe przedmioty specjalistyczne, takie jak ekonomia czy informatyka. Wyniki z egzaminu są przeliczane na tzw. Punkte (punkty), a łączna liczba punktów decyduje o przyjęciu na studia.

Porównanie z maturą

Polski odpowiednik Abitur to matura. Obydwa egzaminy spełniają funkcję świadectwa ukończenia szkoły średniej i otwierają drogę do szkolnictwa wyższego, lecz różnią się pod względem:

• zakresu przedmiotów (w Abitur większy nacisk na język niemiecki i przedmioty przyrodnicze);
• systemu punktacji (w Niemczech maksymalnie 450 punktów, w Polsce 200 punktów w części pisemnej plus oceny z przedmiotów);
• formy ustnej (w Abitur nie ma jednolitej części ustnej, natomiast w Polsce istnieje egzamin ustny z języka polskiego).

Formy szkolne przygotowujące do Abitur

W Niemczech najczęściej Abitur zdają uczniowie gimnazjów ogólnokształcących (tzw. Gymnasium). Istnieją także:

• berufliches Gymnasium – połączenie edukacji ogólnej z kształceniem zawodowym;
• szkoły międzynarodowe oferujące International Baccalaureate (IB), które mogą przekładać się na punktację Abitur po uzyskaniu uznania.

Wyjątkowe warianty

W niektórych landach, np. w Bawarii, istnieje możliwość zdania tzw. Abitur Fachhochschulreife, który uprawnia do podjęcia studiów w Fachhochschule (szkoły wyższej technicznej), ale nie na tradycyjnym uniwersytecie.

Znaczenie w systemie edukacyjnym

Uzyskanie Abitur jest jednym z najważniejszych momentów w edukacji w Niemczech. Poza możliwością podjęcia studiów, świadczy o wysokim poziomie wykształcenia i otwiera drzwi do rynku pracy, gdzie pracodawcy często postrzegają posiadaczy Abitur jako kandydatów o solidnych podstawach akademickich.

Przyznawanie i weryfikacja świadectwa

Po pomyślnym zdaniu egzaminu uczniowie otrzymują Abiturzeugnis (świadectwo Abitur). Dokument ten zawiera:

• wyniki z poszczególnych części egzaminu;
• średnią ocen z lat szkolnych;
• ogólną liczbę punktów.

Świadectwo jest uznawane w całej Unii Europejskiej, co umożliwia absolwentom łatwiejszą mobilność akademicką i zawodową.

Źródła

Informacje w artykule pochodzą z oficjalnych publikacji ministerstw edukacji Niemiec, statystyk OECD oraz z opracowań naukowych z zakresu systemu edukacyjnego.