Bar-90
Bar-90 – polski projekt uzbrojenia wczesnych lat 1990 r. powstały w Ośrodku Badawczo‑Rozwojowym Zakładu Mechanicznego (OBR‑ZM) w Warszawie. Był to krótko‑serwisowy, kalibrowany na 7,62 mm karabinek automatyczny, przeznaczony głównie do uzbrojenia jednostek kontrwywiadu oraz służb specjalnych Polski. Projekt wprowadził szereg nowatorskich rozwiązań konstrukcyjnych, które wpłynęły na dalszy rozwój przemysłu zbrojeniowego w kraju.
Historia i geneza
W 1985 roku w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na lekki, ale jednocześnie skuteczny karabin automatyczny, Ministerstwo Obrony Narodowej zleciło OBR‑ZM opracowanie nowego modelu, który miałby zastąpić starszy Kbkg oraz spełniać wymagania NATO w zakresie amunicji kalibru 7,62 × 51 mm NATO. Prace nad prototypem rozpoczęto w 1988 roku, a pierwsze testy terenowe przeprowadzono w Szczecinie w 1989 roku.
Budowa i charakterystyka techniczna
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kaliber | 7,62 × 51 mm NATO |
| Długość całkowita | 900 mm |
| Waga (z łoadą) | 3,4 kg |
| Szybkostrzelność | 650 strzałów/min |
| Zasilanie | Gazowy układ odrzutowy |
| System celowania | Mechaniczny przyrząd optyczny luneta tarytowa 1,5× |
| Materiał lufy | Stal chromowo‑niklowa |
Bar-90 wyróżniał się systemem gazowo‑odrzutowym z regulacją (tzw. regulowany system gazowy), co umożliwiało płynne przełączanie pomiędzy trybem jednorazowego ognia a trybem automatycznym. Lufa została wykonana ze stali o podwyższonej odporności na zużycie, co przedłużało żywotność karabinu w warunkach intensywnego użytkowania.
Produkowanie i dystrybucja
Seria produkcyjna Bar‑90 rozpoczęła się w 1990 roku w Zakładzie Mechanicznym w Łodzi, gdzie do 1995 roku wyprodukowano 12 340 egzemplarzy. Większość z nich trafiła do jednostek specjalnych oraz do rezerwy Wojska Polskiego. Poza Polską, niewielka liczba sztuk została sprzedana państwom członkowskim NATO w ramach programów wymiany technicznej.
Użytkowanie i akcje operacyjne
Bar-90 został użyty po raz pierwszy w operacji „Bursztyn” w 1992 roku, prowadzonej na terenie północno‑zachodniej Polski przeciwko zorganizowanej przestępczości zbrojnej. Karabin sprawdził się w warunkach miejskich oraz w warunkach polowych, dzięki lekkości i kompaktowej budowie. W ciągu kolejnych lat był wykorzystywany w misjach pokojowych pod auspicjami ONZ oraz w operacjach antyterrorystycznych w Europie Środkowej.
Ocena i dziedzictwo
Choć Bar‑90 nie zdobył popularności na skalę międzynarodową, w polskich publikacjach jest oceniany jako udany eksponat lokalnego przemysłu zbrojeniowego, który położył podwaliny pod późniejsze projekty, takie jak Beryl oraz MSBS. Jego konstrukcyjne rozwiązania, zwłaszcza regulowany układ gazowy, zostały zaadaptowane w kolejnych modelach, przyczyniając się do zwiększenia niezawodności i elastyczności nowoczesnych broni strzeleckich.