Gal

Gal (skrót od galon) – jednostka objętości używana w systemie imperialnym oraz w systemie amerykańskim. W Polsce i większości krajów świata obowiązuje system metryczny, dlatego gal jest jednostką nieformalną, stosowaną głównie w kontekście handlu międzynarodowego, przemysłu chemicznego oraz w przepisach kulinarnych pochodzących z krajów anglosaskich.

Historia

Początkowo galon został wprowadzony w Anglii w średniowieczu jako jednostka pojemności dla wina i piwa. W XVI‑XVII w. wprowadzono dwa podstawowe warianty: galon królewski (ang. imperial gallon) oraz galon amerykański (ang. US gallon). Różnice wynikają z odmiennych definicji podstawowych miar – galon królewski oparty jest na litrze 4,54609 L, a galon amerykański na 3,78541 L.

Definicje i przeliczenia

• Galon królewski (imperial gallon) – 1 gal = 4,54609 L ≈ 8,618 pint (ang.)
• Galon amerykański (US gallon) – 1 gal = 3,78541 L ≈ 8 pint (US)

W praktyce przy podawaniu wartości w galonach w literaturze polsko‑języcznej zazwyczaj zaznacza się, czy chodzi o wersję imperialną („gal (imp.)”) czy amerykańską („gal (US)”).

Zastosowanie

Jednostka gal występuje w następujących dziedzinach:

1. Transport i przemysł paliwowy – w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii sprzedaje się paliwa w galonach.
2. Rolnictwo – pomiar objętości płynów (np. nawozów, pestycydów) w krajach używających systemu imperialnego.
3. Kuchnia – przepisy kulinarne z książek anglo‑amerykańskich podają ilości płynów w galonach (np. przepisy na krem).
4. Technika – specyfikacje sprzętu, w szczególności w branży chłodniczej i klimatyzacyjnej.

Gal w Polsce

W Polsce gal nie jest jednostką oficjalną. W urzędowych dokumentach używa się wyłącznie jednostek miary zdefiniowanych w prawie o miarach. Mimo to gal pojawia się w publikacjach technicznych i w handlu zagranicznym, zwłaszcza w relacjach międzynarodowych z USA oraz Wielką Brytanią.

Jednostki powiązane

• Litr – podstawowa jednostka objętości w systemie metrycznym.
• Mililitr (ml) i centymetr sześcienny (cm³) – mniejsze jednostki.
• Pint – suma 2 kwarty (w USA) lub 2 kwarty (imperial).
• Kwarta – 1/4 galonu.

Przelicznik online

Na potrzeby szybkich obliczeń wystarczy pomnożyć liczbę galonów przez odpowiedni współczynnik:

• gal (imp.) × 4,54609 = liczba litrów
• gal (US) × 3,78541 = liczba litrów

Widoki i kultura popularna

Użycie słowa „gal” pojawia się również w kulturze popularnej, np. jako skrót od galeria w nazwach serwisów internetowych (np. GAL – Polskie Forum Informatyczne). Nie jest to jednak element tego artykułu.

Linki zewnętrzne

— (brak linków zewnętrznych ze względu na wytyczne).