ISO‑8859‑1
ISO‑8859‑1 (znany także jako Latin‑1) jest 8‑bitowym zestawem znaków opracowanym w ramach normy ISO/IEC 8859. Standard ten definiuje kodowanie znaków używane w zachodniej Europie, obejmujące języki takie jak angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, włoski i portugalski.
Historia
Prace nad serią ISO‑8859 rozpoczęły się na początku lat 1990 w odpowiedzi na rosnącą potrzebę jednolitego kodowania dla języków zachodnioeuropejskich. Dokument ISO‑8859‑1 został opublikowany po raz pierwszy w 1992 roku, a jego ściśle określona wersja została przyjęta w 1993 roku.
Budowa zestawu znaków
Zestaw składa się z 256 kodów (0‑255). Kody 0‑127 są identyczne z kodowaniem ASCII, natomiast kody 128‑255 zawierają dodatkowe znaki diakrytyczne, litery alfabetów łacińskich, symbole walut (np. znak € w wersji rozszerzonej) oraz niektóre znaki sterujące.
| Kod | Znak | Opis |
|---|---|---|
| 0x20 | ␣ | spacja |
| 0x41 | A | duża litera A (ASCII) |
| 0xC0 | À | duża litera A z akcentem grave |
| 0xC1 | Á | duża litera A z akcentem acute |
| 0xC9 | É | duża litera E z akcentem acute |
| 0xD6 | Ö | duża litera O z umlautem |
| 0xF1 | ñ | mała litera n z tyldą |
| 0xFF | ÿ | mała litera y z umlautem |
Zastosowanie
ISO‑8859‑1 stał się domyślnym kodowaniem w wielu systemach operacyjnych i aplikacjach, w szczególności w:
- systemie Microsoft Windows (w wersji Windows‑1252 zachowuje pełną kompatybilność z ISO‑8859‑1);
- przeglądarkach internetowych na przełomie 1990‑2000 lat;
- formatach plików tekstowych, takich jak CSV i HTML (przed upowszechnieniem się Unicode).
Problemy i ograniczenia
Chociaż ISO‑8859‑1 pokrywa większość zachodnioeuropejskich języków, nie obsługuje znaków potrzebnych do:
- języków skandynawskich (np. znak Å w wersji ISO‑8859‑10);
- języków wschodnioeuropejskich (np. polski znak ą, ę wymaga ISO‑8859‑2);
- symboli matematycznych i technicznych, które znajdują się w Unicode.
ISO‑8859‑1 a Unicode
Wraz z przyjęciem standardu Unicode oraz kodowania UTF‑8, ISO‑8859‑1 zaczyna tracić na znaczeniu. UTF‑8 jest w stanie zakodować wszystkie znaki Unicode przy zachowaniu kompatybilności z kodami 0‑127, co umożliwia płynne przejście ze starszych aplikacji opartych na ISO‑8859‑1.
Dziedzictwo i współczesne użycie
Mimo że dziś dominują formaty Unicode, ISO‑8859‑1 wciąż znajduje zastosowanie w:
- starszych bazach danych i systemach legacy;
- niektórych protokołach sieciowych (np. SMTP w trybie 8‑bitowym);
- systemach wbudowanych o ograniczonych zasobach pamięci.
Powiązane standardy
Inne popularne warianty serii ISO‑8859 obejmują:
- ISO‑8859‑2 – dla języków środkowoeuropejskich;
- ISO‑8859‑5 – dla cyrylicy;
- ISO‑8859‑15 – wersja z dodanym znakiem euro.