Jiao

Jiao (chiński: 角, 角, 交, 焦) – wieloznaczny termin w języku chińskim, który występuje w różnych kontekstach: jako jednostka monetarna, nazwa historycznego podziału administracyjnego, nazwisko oraz element nazw geograficznych. Japoński i koreański zapis tego słowa różni się, jednak w polskich opracowaniach najczęściej odnosi się do chińskich znaczeń.

Etymologia

W języku chińskim jiao wymawiane w systemie pinyin oznacza m.in. „róg”, „kąt” oraz „porcja”. Pochodzenie słowa wiąże się z klasycznymi charakterami pisma chińskiego, takimi jak <角> (oznaczający róg) oraz <交> (oznaczający wymianę). Z czasem termin został zaadaptowany w różnych dziedzinach.

Jednostka monetarna

Najbardziej rozpowszechnione użycie jiao odnosi się do jednostki pieniężnej w chińskim systemie monetarnym. Jeden juan (元) dzieli się na dziesięć jiao (角). Najczęściej spotykane monety to:

1 jiao – 10 fen (分)
5 jiao – 50 fen

W praktyce codziennej jednostki pieniężne są używane w transakcjach detalicznych, a wyrażenia takie jak „dwa jiao i pięć fen” (2,5 CNY) są powszechne w handlu detalicznym w Chińskiej Republice Ludowej.

Historyczny podział administracyjny

W starożytnych Chinach jiao (角) określało pewien rodzaj jednostki administracyjnej, podobny do współczesnych powiatów. System ten funkcjonował głównie w okresie dynastii Han oraz Tang. Jiao zarządzano za pośrednictwem urzędników mianowanych przez władze centralne.

Nazwisko

Jiao (角 lub 焦) jest także chińskim nazwiskiem, które występuje wśród chińskich rodzin od tysiącleci. Znane osobistości noszące to nazwisko to m.in.:

Jiao Yun – chiński uczony z okresu dynastii Song.
Jiao Tang – współczesny chiński reżyser filmowy.

Toponimy

W Chinach istnieje kilka miejscowości, które w nazwie zawierają słowo jiao. Przykłady:

Jiao Zhou – miasto w prowincji Zhejiang.
San Jiao – wieś w prowincji Sichuan.

Inne znaczenia

W języku chińskim jiao może oznaczać także:

Róg – część ciała zwierzęcia, szczególnie używane w kontekście hodowli bydła.
Układ – w wyrażeniach typu „jiao zui” (角嘴), czyli „dziób” lub „szczęka”.
Wymiana – w połączeniu z innymi znakami, np. 交叉 (jiao cha) – „skrzyżowanie”.

Współczesne użycie

Współczesne media i literatura chińska często wykorzystują wieloznaczność słowa jiao. W literaturze jest ono symbolem zarówno materialnego bogactwa (jako część ułamka juana), jak i tradycji (w odniesieniu do historycznego podziału terytorialnego).