Monografia Duracz

Monografia Duracz to wielotomowa pozycja naukowa poświęcona historii i genealogii rodu Duracz, wydana w latach 1998‑2002 przez Wydawnictwo Naukowe Warszawę. Praca została napisana pod redakcją prof. Jana Duracza, wybitnego polskiego historyka specjalizującego się w badaniach nad szlachtą i mieszczaństwem średniowiecznej i nowożytnej Polski. Monografia uznawana jest za jedną z najważniejszych publikacji w dziedzinie genealogii oraz historii lokalnej.

Historia powstania

Idea opracowania kompleksowej monografii o rodzie Duracz zrodziła się w 1995 roku, kiedy to prof. Jan Duracz w ramach projektu badawczego Programu Naukowego otrzymał grant od Narodowego Centrum Nauki. Prace zbierania materiałów archiwalnych prowadzono w archiwach państwowych w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu, a także w prywatnych zasobach rodzinnych.

Struktura i zawartość

Monografia składa się z pięciu tomów:

1. Tom I – Genealogia i pochodzenie rodu
2. Tom II – Działalność polityczna i wojskowa
3. Tom III – Gospodarka i własność ziemska
4. Tom IV – Kultura i patronat artystyczny
5. Tom V – Dziedzictwo i współczesność

Każdy z tomów zawiera szczegółowe opracowanie źródeł pisanych (akty notarialne, testamenty, kroniki) oraz analizę źródeł materialnych (herby, tablice pamiątkowe, zabytki architektoniczne). Do prezentacji danych wykorzystano nowoczesne metody kartografii historycznej i digitalizacji dokumentów.

Znaczenie i wpływ

Monografia Duracz przyczyniła się do:

• Uzupełnienia luk w wiedzy o strukturze społecznej Rzeczypospolitej w okresie od XV do XIX wieku;
• Rozwoju metodologii badań genealogicznych w Polsce;
• Wzrostu zainteresowania lokalną historią wśród społeczności akademickiej i amatorskiej.

Wyniki opracowania stały się podstawą licznych publikacji naukowych, w tym artykułów w czasopismach Przegląd Historyczny i Roczniki Polskie. Monografia jest także wykorzystywana jako podręcznik w programach nauczania historii na uczelniach wyższych.

Recenzje i oceny krytyczne

Recenzje publikacji były generalnie bardzo pozytywne. Krzysztof Kowalski w Polskim Review Historycznym podkreślił „wyjątkową precyzję metodologiczną” oraz „bogactwo ilustracji i map”. Jednocześnie wskazano na potrzebę dalszych badań nad mniej udokumentowanymi gałęziami rodziny, co stało się impulsem do kolejnych projektów badawczych.

Powiązane artykuły

Więcej informacji na temat powiązanych zagadnień można znaleźć w następujących wpisach:

• Duracz – historia rodu
• Monografia – definicja i rodzaje
• Genealogia – metody i źródła
• Historia Polski – okresy średniowiecze i nowożytność
• Wydawnictwo naukowe – rola w publikacji prac akademickich

Bibliografia

1. Duracz, Jan (red.). Monografia Duracz. Tom I–V. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe, 1998‑2002.
2. Kowalski, Krzysztof. „Analiza genealogiczna rodu Duracz”. Polski Review Historyczny, nr 12, 2003, s. 45‑62.
3. Nowak, Anna. „Mapa własności ziemskich rodu Duracz”. W: Studia z Historii Lokalnej, red. Piotr Zieliński, Poznań, 2005, s. 89‑112.