Operation Enduring Freedom

Operation Enduring Freedom (OEF) – nazwa kodowa międzynarodowej koalicji wojskowej pod przewodnictwem Stanów Stanów Zjednoczonych, powołanej w odpowiedzi na ataki terrorystyczne z 9 września 2001. Operacja trwała od października 2001 r. do grudnia 2014 r. i obejmowała działania w Afganistanie, Somalii, Jemenie, a także w ramach operacji antyterrorystycznych w innych regionach świata.

Tło i przyczyny

Bezpośrednią przyczyną powstania OEF była konieczność zniszczenia struktury terrorystycznej Al‑Kaidy oraz usunięcia jej przywódców, którzy byli odpowiedzialni za zamachy z 9 września 2001. Prezydent George W. Bush ogłosił, że Stany Zjednoczone będą prowadzić „wojnę globalną przeciwko terroryzmowi”.

Rozpoczęcie i przebieg

Operacja rozpoczęła się 7 października 2001 r., kiedy to siły amerykańskie i sojusznicze przeprowadziły nalot na Taliban w Afganistanie, aby odeprzeć schronienie przyznane przez ten reżim islamistyczny Al‑Kaidzie. Najważniejsze etapy:

2001‑2002 – szybkie przejęcie kontrol nad kluczowymi miastami Afganistanu, obalenie rządu talibów i ustanowienie rządu afgańskiego w Kabulu.
2003‑2008 – intensyfikacja walk przeciwko rebeliom i insurgencji talibów, oraz operacje w prowincji Helmand, które przyciągnęły uwagę międzynarodową.
2009‑2011 – zwiększenie liczby żołnierzy amerykańskich pod dowództwem generała Stanleya McChrystala, wprowadzenie taktyki clear‑hold‑build.
2012‑2014 – stopniowe wycofywanie sił amerykańskich i przekazywanie odpowiedzialności za bezpieczeństwo afgańskiemu rządowi.

Siły zaangażowane

W ramach OEF uczestniczyły następujące podmioty:

Stany Zjednoczone – najwięcej żołnierzy, lotnictwo (np. F‑16, B‑52), lotniskowce i jednostki specjalne (Navy SEALs, Delta Force).
NATO – koalicja składająca się m.in. z Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Polski.
Afgański Narodowy Siły Zbrojne – wsparcie logistyczne i operacyjne.
Jednostki pomocnicze: ONZ (misje stabilizacyjne), organizacje humanitarne oraz kontrakty prywatnych firm wojskowych (Blackwater).

Skutki i ocena

Operacja przyniosła mieszane rezultaty:

Uśmiercenie kluczowych przywódców Al‑Kaidy, w tym Osamy bin Ladena (chociaż ten zabójstwo nastąpiło w ramach operacji Neptune Spear w 2011 r.).
Stabilizacja dużej części Afganistanu i powstanie demokratycznych instytucji państwowych.
Trwała insurgencja talibów, zwiększająca liczbę ofiar cywilnych i żołnierzy koalicji.
Wysokie koszty finansowe – szacuje się, że USA wydały ponad 500 miliardów USD.
Debata publiczna dotycząca długoterminowej strategii i skuteczności interwencji wojskowych w walce z terroryzmem.

Dziedzictwo