Polona
Polona – ogólnopolska, darmowa i otwarta platforma cyfrowa udostępniająca zasoby Biblioteki Narodowej oraz innych polskich i zagranicznych bibliotek, archiwów i muzeów. Portal umożliwia przeglądanie, pobieranie i udostępnianie zdigitalizowanych materiałów, takich jak książki, rękopisy, czasopisma, mapy, fotografie, plakaty, nagrania dźwiękowe i wideo.
Historia
Projekt Polona został uruchomiony w 2001 roku w ramach działań Biblioteki Narodowej mających na celu cyfryzację zbiorów narodowego dziedzictwa kulturowego. Pierwsze zasoby udostępniono w 2002 roku, a od tego czasu platforma była systematycznie rozbudowywana, obejmując zarówno stare druki, jak i nowoczesne multimedia.
Zakres zasobów
- księgi drukowane (od XV do współczesności);
- rękopisy i dokumenty archiwalne;
- czasopisma i periodyki (np. Przegląd Biblioteczny);
- mapy i atlasy;
- zdjęcia, obrazy i grafiki;
- materiały audio i wideo (np. nagrania muzyki klasycznej).
Technologia i dostępność
Polona opiera się na nowoczesnym oprogramowaniu typu Open Digital Library, które pozwala na szybkie wyszukiwanie i przeglądanie dokumentów w trybie online. Platforma jest dostępna bezpłatnie dla wszystkich użytkowników, a interfejs został przystosowany do osób z niepełnosprawnościami, oferując tryb wysokiego kontrastu oraz możliwość powiększania tekstu.
Współpraca i partnerzy
W ramach rozwijania cyfrowego dziedzictwa kulturowego Polona współpracuje z licznymi instytucjami, m.in. z:
- Instytut Narodowy Danych – w zakresie standaryzacji metadanych,
- Uniwersytetem Warszawskim – w projektach badawczych i edukacyjnych,
- Europejską Biblioteką Cyfrową Europeana – poprzez wymianę zasobów.
Znaczenie dla badań i edukacji
Polona stała się nieocenionym źródłem dla naukowców, studentów oraz pasjonatów historii. Dzięki otwartemu dostępowi do unikalnych materiałów, możliwe jest prowadzenie badań interdyscyplinarnych, a także realizacja projektów edukacyjnych w szkołach i na uczelniach wyższych.
Statystyki i popularność
Do 2023 roku portal Polona zgromadził ponad 12 milionów udostępnionych zasobów, a liczba odsłon rocznie przekracza 150 milionów. Najczęściej przeglądane kategorie to księgi stare i fotografie historyczne.
Przyszłe kierunki rozwoju
W najbliższych latach planowane są:
- rozszerzenie kolekcji o materiały multimedialne w wysokiej rozdzielczości,
- wdrożenie sztucznej inteligencji do automatycznego rozpoznawania tekstu i tagowania obrazów,
- zwiększenie integracji z innymi platformami cyfrowymi, takimi jak Polska Memoria Digitalna.
Linki powiązane
Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach encyklopedycznych: