Shu

Shu (chińsk.: 蜀) – starożytny region i państwo w zachodnich Chinach, którego historia, kultura i tradycje odgrywały istotną rolę w rozwoju cywilizacji chińskiej. Termin „Shu” odnosi się zarówno do geograficznego obszaru położonego w dzisiejszej prowincji Syczuan, jak i do kilku odrębnych jednostek politycznych istniejących w różnych okresach historii Chin.

Etymologia

Nazwa Shu wywodzi się z języka starochińskiego i pierwotnie oznaczała „góry” lub „teren górzysty”. W starożytnych tekstach, m.in. w Księdze Historii (Shiji), używano jej do określenia ludów zamieszkujących południowe wybrzeża gór Taganh w zachodnich Chinach.

Historia

Historia Shu jest podzielona na trzy główne okresy:

Wczesny Shu (ok. 800 p.n.e. – 221 p.n.e.) – w tym czasie region był zamieszkiwany przez liczne plemiona baśniowe i rozwijały się lokalne struktury plemienne.
Królestwo Shu (221 p.n.e. – 221 n.e.) – po unifikacji Chin przez dynastię Qin obszar Shu został włączony do imperium, zachowując pewne przywileje administracyjne.
Państwo Shu (221 n.e. – 263 n.e.) – najznaczniejsze w kontekście historii Chin, tworzyło jedną z trzech rywalizujących ze sobą królestw w czasie okresu Trzech Królestw. Najbardziej znanym władcą był Liu Bei, a jego najwierniejszy generał – Zhuge Liang.

Geografia

Region Shu obejmuje górzyste tereny dzisiejszego zachodniego i centralnego Syczuanu oraz części prowincji Gansu. Charakterystyczną cechą krajobrazu są liczne doliny rzeczne, w tym dolina rzeki Jangczu, oraz rozległe płaskowyże, które sprzyjały rozwojowi rolnictwa w warunkach trudnych dla innych regionów Chin.

Kultura

Kultura Shu wyróżniała się własnym językiem, zwyczajami oraz sztuką, które stopniowo przenikały do szerszej tradycji chińskiej.

Język – starożytny dialekt shu był blisko spokrewniony z językami Bai i Yi.
Muzyka i sztuka – charakterystyczne instrumenty, takie jak qinqin (czterostrunowa lira), oraz malarstwo pejzażowe inspirowane górskim krajobrazem.
Religia – w regionie czczono starożytne bóstwa górskie, a także kult Wu Xuan, patrona rolnictwa.

Dziedzictwo

Po upadku państwa Shu w 263 n.e. teren stał się integralną częścią dynastii Jin, a później dynastii Tang. Do dziś w Syczuanie można odnaleźć liczne zabytki związane z okresem Shu, m.in. ruiny starożytnych fortyfikacji, świątynie i kamienne inskrypcje.

Współczesne znaczenie terminu „Shu” można spotkać w nazwach:

Uniwersytet Syczuan – często określany jako “Shu University”.
Regionalna kuchnia „Shu” – słynąca z pikantnych potraw, zwłaszcza Mapo tofu i gorącego garnka.

Inne znaczenia

W języku chińskim shu (书) oznacza „książkę”, a w japońskim shū (習) znaczy „nauka” lub „nabywanie umiejętności”. W kontekście współczesnym termin ten może być wykorzystywany jako skrót od nazwy firm, organizacji lub projektów technologicznych.