Skylab
Skylab – pierwsza amerykańska stacja kosmiczna, zbudowana i eksploatowana przez NASA w latach 1973–1979. Była jedynym tego typu obiektem w orbitie Ziemi w okresie zimnej wojny i służyła jako laboratorium naukowe oraz platforma testowa dla przyszłych misji długoterminowych.
Historia
Projekt Skylab wywodzi się z programu Apollo. Po zakończeniu misji Apollo 12, NASA postanowiła wykorzystać elementy lądowiska księżycowego (Apollo LM) jako bazę do budowy stacji orbitalnej. Budowę rozpoczęto w 1969 roku, a pierwsze testy przeprowadzono w 1972 roku.
W dniu 12 lipca 1973 roku Skylab został wystrzelony rakietą Saturn V z Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego w Florydzie. Po kilku godzinach położono go na orbitę o średniej wysokości około 435 km i nachyleniu 28,5° względem równika.
Budowa i wyposażenie
- Moduł mieszkalny – dwupoziomowy, zawierający laboratoria, pomieszczenia do spania oraz kuchnię.
- Moduł obserwacyjny – z oknem obserwacyjnym „Apollo Telescope Mount”, wykorzystywanym do badań heliosfery i zjawisk słonecznych.
- Moduł systemów – zawierał systemy podtrzymywania życia, zasilania (panele słoneczne) oraz komunikacji.
- Laboratoria – m.in. Skylab Laboratory Facility (SLF) oraz Passive Seismic Experiment Package (PSEP).
Misje załogowe
Skylab obsłużył trzy misje załogowe, wszystkie realizowane w ramach programu Apollo‑Soyuz Test Project:
- Skylab 1 (Apollo 8‑S) – lot załogowy 22‑25 maja 1973 prowadzony przez „Ekspedycję 2”. Astronauci: Pete Cunningham, Jack Schmitt i Gordon Combs. Misja trwała 28 dni i przyniosła pierwsze eksperymenty w warunkach mikro‑grawitacji.
- Skylab 2 (Apollo 12‑S) – lot 28‑30 lipca 1973 prowadzony przez „Ekspedycję 3”. Astronauci: Alan Shea, Jack Lemmer i Edwin Wilson. Misja trwała 59 dni i wprowadziła udoskonalenia w systemie podtrzymywania życia.
- Skylab 3 (Apollo 13‑S) – lot 28‑29 listopada 1973 prowadzony przez „Ekspedycję 4”. Astronauci: Alf Alvarez, Edgar Keller i John Williams. Misja trwała 84 dni i była najdłuższą załogową misją orbitalną w tamtym okresie.
Reentry i zakończenie eksploatacji
Po zakończeniu trzeciej misji w 1974 roku zasilanie stacji wyczerpało się, a kolejne manewry korekcyjne nie mogły już być przeprowadzone. W 1979 roku Skylab zaczął stopniowo tracić wysokość. 11 lipca 1979 roku reentry zakończyło się częściowym spadkiem szczątków, które dotarły do obszarów zamieszkałych w Australii i Północnej Ameryki (głównie w stanach Kansas i Western Australia). Żadne ofiary nie odnieśli
Znaczenie i dziedzictwo
Skylab był przełomowym projektem, który:
- Udowodnił możliwość długotrwałego przebywania ludzi w kosmosie, co stanowiło podwaliny pod modulacje programów Mir i Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).
- Zapewnił dużą liczbę danych naukowych w dziedzinach: astrofizyka słoneczna, biologia w warunkach mikrograwitacji, badania materiałowe i fizyka atmosfery ziemskiej.
- Wprowadził innowacyjne rozwiązania inżynieryjne, takie jak systemy odzyskiwania wody, recykling tlenu oraz zautomatyzowane systemy sterowania lotem orbitalnym.
Powiązane artykuły
Więcej informacji można znaleźć w następujących hasłach: