Sumatra

Sumatra – największa wyspa Indonezji po Jawie, położona w zachodniej części Indonezji i wschodniego pasma archipelagu malajskiego. Jego powierzchnia wynosi około 473 000 km², co czyni ją jedną z największych wysp na świecie. Na Sumatrze zamieszkuje ponad 50 milionów ludzi, a jej stolica to Medan.

Geografia

Wyspa leży między 0° a 6° S szerokości geograficznej oraz 95° a 106° E długości geograficznej. Jej krajobraz jest niezwykle zróżnicowany – od górskich łańcuchów, przez rozległe równiny, po tropikalne lasy i wydmy przybrzeżne.

• Góry Barisan biegną równolegle wzdłuż zachodniego wybrzeża, a ich najwyższym szczytem jest Gunung Scimus (3 805 m n.p.m.).
• Wschodnie części wyspy obejmuje góry Kerinci i wulkan Gunung Seblat (3 566 m).
• Największe rzeki to Batang Hari, Siak i Musi, które tworzą rozległe deltowe tereny rzeczne.
• W zachodniej części wyspy występuje Jezioro Toba – największe jezioro wulkaniczne na świecie, otoczone wyspą Samosir.

Historia

Sumatra była zamieszkiwana od co najmniej 40 tysięcy lat temu, co potwierdzają liczne znaleziska archeologiczne w Lembata i w dolinie Sungai Siman. W VII–X wieku wyspa była częścią potężnych królestw handlowych, takich jak Srivijaya, które kontrolowały szlaki morskie między Indiami a Chinami.

W XVI wieku Sumatra stała się przedmiotem rywalizacji kolonialnej między Portugalią a Holandią. Po kilku konfliktach holenderska Kompania Wschodnioindijska przejęła kontrolę nad wyspą, a w XIX wieku utworzono Holenderskie Indie Wschodnie. Po II wojnie światowej, w 1945 roku, Sumatra stała się częścią niepodległego państwa Indonezji.

Przyroda

Sumatra jest jednym z najbogatszych pod względem bioróżnorodności obszarów tropikalnych na świecie.

Flora

Na wyspie występują rozległe lasy deszczowe, w których rosną:

• drzewa z rodziny Dipterocarpaceae, m.in. Shorea i Hopea,
• olbrzymie klony oraz bambusy,
• tropikalne rośliny lecznicze, takie jak temulawak i kurkuma.

Fauna

Wśród unikatowych gatunków zwierzęcych wyróżnia się:

• sumatrzały tygrys (Panthera tigris sumatrae),
• orangutan borneański (Pongo abelii),
• nosorożec jawajski (Rhinoceros sondaicus) oraz
• szereg gatunków płazów i gadów, m.in. bekes sumatrzały i wąż sumatrzański.

Wielość siedlisk sprawia, że Sumatra jest kluczowym miejscem dla programów ochrony przyrody, prowadzonych m.in. przez WWF i lokalne organizacje ekologiczne.

Gospodarka

Gospodarka wyspy opiera się na rolnictwie, przemyśle i wydobyciu surowców naturalnych.

Rolnictwo

Najważniejszymi uprawami są:

• kawa – szczególnie wysokiej jakości kawa arabika, uprawiana w górskich rejonach Kerinci i Barisan,
• guma naturalna (kauczuk) oraz olej palmowy (palm oil),
• ryż, kukurydza i trzcina cukrowa.

Przemysł

W centrach miejskich, zwłaszcza w Medanie i Palembangu, rozwija się przemysł przetwórczy, w tym hutnictwo (górnictwo węgla kamiennego w okolicach Tanjung Kalimantan) oraz produkcja wyrobów z gumy.

Turystyka

Sumatra przyciąga turystów ze względu na unikatowe atrakcje przyrodnicze i kulturowe:

• Park Narodowy Gunung Leuser – jedyny na świecie obszar, w którym można spotkać wszystkie trzy gatunki wielkich małp (orangutan, gibon, makak).
• Jezioro Toba i wyspa Samosir, znane z pięknych krajobrazów oraz tradycyjnej kultury Batak.
• Ergody plażowe w rejonie Bengkulu i Padang, popularne wśród miłośników surfingu.

Kultura

Ludność sumatrzańska jest wielokulturowa i obejmuje liczne grupy etniczne, m.in. Batak, Minangkabau, Aceh i Mentawai. Każda z nich posiada własne tradycje, języki i sztukę.

Minangkabau słyną z systemu matriarchalnego i architektury z charakterystycznymi, skośnymi dachami przypominającymi rogi kalekich owiec (urus). Batak posiadają bogatą tradycję muzyczną z użyciem instrumentów takich jak gamelan i sasando.

Transport i komunikacja

Sieć drogowa łączy główne miasta, a lotnisko Kualanamu w Medanie jest jedną z najnowocześniejszych w regionie. Na wyspie funkcjonuje także rozbudowany system kolejowy, najważniejszą linią jest Linia Rajawali łącząca północny i południowy koniec Sumatra.

Wyzwania i perspektywy

Sumatra stoi w obliczu poważnych wyzwań, w tym:

• wylesiania – głównie spowodowanego rozwojem upraw palm olejowych,
• zanieczyszczenia powietrza i wód,
• ryzyka sejsmicznego – wyspa leży na granicy płyty Indo-australijskiej.

Rządy lokalne oraz organizacje międzynarodowe dążą do zrównoważonego rozwoju poprzez programy zrównoważonej ekonomii, ochronę lasów oraz rozwój energii odnawialnej.

Źródła i dalsza lektura

Więcej informacji można znaleźć w artykułach: Indonezja, Srivijaya, Kawa, Orangutan oraz Góry Barisan.