Szkocja

Szkocja – część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, położona w północno-zachodniej części wyspy Wielkiej Brytanii. Graniczy z Anglią na południu, otoczona jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie oraz Ocean Atlantycki.

Geografia

Szkocja zajmuje powierzchnię ok. 77 900 km², co czyni ją drugim pod względem wielkości regionem w Zjednoczonym Królestwie po Anglii. Krajobraz jest zróżnicowany – od nizinnym i żyznych dolin południowych po surowe góry i wyżyny północne, w tym najwyższy szczyt Brytyjczyków – Ben Nevis (1 345 m n.p.m.). Najważniejsze rzeki to Tay, Clyde i Spey. Dużo wody stanowią także liczne lochy, z których najsłynniejszy jest Loch Ness.

Historia

Historia Szkocji sięga epoki kamienia łupanego, gdy tereny zamieszkiwały plemiona celtyckie. W IX‑X wieku powstało pierwsze scotskie królestwo pod rządami Kenaida MacAlpina. W 1707 roku doszło do Unii Skotskiej i Angielskiej, co doprowadziło do powstania Zjednoczonego Królestwa. Mimo politycznej integracji Szkocja zachowała własny system prawny, edukacyjny i religijny.

Kultura

Szkocka kultura jest bogata i rozpoznawalna na całym świecie. Do najważniejszych elementów należą:

• muzyka tradycyjna – słynny dudy oraz zespoły folkowe, np. The Celtic;
• literatura – dzieła Roberta Barlowa ("Robinson Crusoe"), Sir Waltera Scotta i współczesnych autorów, jak Ian Rankin;
• taniec – taniec country oraz tradycyjny highland dance;
• tradycje – słynne kilt, tarty i festyny takie jak Burns Night.

Gospodarka

Gospodarka Szkocji opiera się na sektorach usług, energetyki oraz przemysłu wysokich technologii. Najważniejsze gałęzie to:

• energetyka – rozwój odnawialnych źródeł, zwłaszcza wiatrowej oraz produkcja ropy i gazu w Morzu Północnym;
• technologia – klaster Silicon Valley Scotland w Stirling i Edynburgu;
• turystyka – przyciąga miliony gości rocznikowo, zwłaszcza miłośników przyrody, zamków i whisky;
• rolnictwo – hodowla bydła, sardynowanie i produkcja słynnej whisky.

Polityka

W ramach Zjednoczonego Królestwa Szkocja posiada własny parlament w Edynburgu, który od 1999 roku ma kompetencje w zakresie zdrowia, edukacji, wymiaru sprawiedliwości oraz transportu. Na arenie międzynarodowej Szkocja reprezentowana jest przez rząd brytyjski, jednak w ostatnich latach rośnie ruch na rzecz niepodległości, podkreślany przez referenda i kampanie takie jak referendum z 2014 roku.

Symbolika

Główne symbole Szkocji to:

• flaga – krzyż św. Andrzeja (Saltire);
• narodowy herb – lew i jednorożec;
• narodowy kwiat – róża (często mylona z cierniem, ale w tradycji używa się właśnie róży).

Turystyka

Szkocja jest jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych w Europie. Do najważniejszych atrakcji należą:

• zabytkowy Zamek w Edynburgu i Royal Mile;
• historyczne miasta – Glasgow, Stirling i Aberdeen;
• szlaki górskie – Cairngorms i West Highlands;
• szlaki whisky – trasa Whisky Trail po najstarszych destylarniach;
• wyspy – Isle of Skye, Orkney i Shetland.

Znani ludzie

Wśród wybitnych Szkotów wymienić można:

• Robert Burns – poeta narodowy;
• Sir Walter Scott – pisarz i poeta;
• Alexander Graham Bell – wynalazca telefonu;
• Andrew Carnegie – przemysłowiec i filantrop;
• David Attenborough – przyrodniczy prezenter (pochodzący z Anglii, lecz często wymieniany w kontekście szkockich odkryć przyrodniczych).

Zobacz również

Powiązane artykuły: Zjednoczone Królestwo, Kultura, Historia, Geografia, Turystyka.