Wiewiórka

Wiewiórka – małe, zwinne ssaki z rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). Są powszechnie spotykane w lasach, parkach i ogrodach Europy, Azji oraz Ameryki Północnej.

Etymologia

Słowo wiewiórka pochodzi od staropolskiego wiewiarka, które wywodzi się od prasłowiańskiego rdzenia *vьvьr- oznaczającego „skakać”. Powiązane są także wyrazy skakanie i zwinny.

Opis

Wyróżnia je krótki, smukły korpus, duże, wyraziste oczy oraz puszysty ogon, służący do utrzymywania równowagi podczas skoków. Długość ciała waha się od 15 do 25 cm, a ogon – od 20 do 30 cm. Sierść może być szara, ruda, czarna lub biała, w zależności od gatunku i środowiska.

Rozmieszczenie

Wiewiórki występują w różnych strefach klimatycznych:

Europa – od Skandynawii po Bałkany;
Azja – w lasach mieszanych i iglastych;
Ameryka Północna – zwłaszcza wzdłuż wybrzeży i w górach.

Zachowanie

Wiewiórki są głównie dzienne. Żywią się orzechami, nasionami, owocami, a w okresie zimowym gromadzą zapasy w ziemnych norach. Niektóre gatunki, np. wiewiórka szara (Sciurus carolinensis), wykazują zachowania mimetyczne i potrafią ukrywać się wśród liści.

Gatunki

W Polsce najczęściej spotykane są dwa gatunki:

wiewiórka zielona (Sciurus vulgaris) – charakterystyczna czerwona łuska na grzbiecie.
wiewiórka szara (Sciurus carolinensis) – wprowadzona z Ameryki Północnej, posiada szaro-brązową sierść.

Rola w ekosystemie

Wiewiórki pełnią ważną funkcję w rozprzestrzenianiu nasion drzew, zwłaszcza dębów i buków. Ich zapasy orzechów, pozostawione w glebie, kiełkują i przyczyniają się do regeneracji lasów. Dodatkowo są pokarmem dla wielu drapieżników, m.in. jastrzębiów i lisów.

Kontakt z człowiekiem

W miastach wiewiórki często przyzwyczaiły się do obecności ludzi, przyjmując karmę z ręki. Ich obecność w parkach i ogrodach jest postrzegana jako element przyrody miejskiej. Jednak w niektórych regionach wiewiórki stanowią szkodniki, niszcząc uprawy i podrażniając ptaki gniazdujące w budkach.

Ciekawostki

Wiewiórki potrafią zapamiętywać położenie setek ukrytych zapasów.
W niektórych kulturach wiewiórka jest symbolem pracowitości i pomysłowości.
W 1992 roku w Warszawie przeprowadzono badanie, w którym wiewiórki rozpoznawały ludzkie twarze i reagowały na ich wyraz.

Źródła

Nowak, J. (2005). Wiewiórki polskie. Biologia i ekologia. Warszawa: Wydawnictwo Przyrodnicze.
Kowalski, M. (2018). Świat ssaków. Przewodnik encyklopedyczny. Kraków: Akademia.
Badanie miejskich wiewiórek – raport 1992.