Wise
Wise – termin pochodzący z języka angielskiego, oznaczający „mądry”, „rozsądny” lub „posiadający doświadczenie”. W zależności od kontekstu funkcjonuje jako przymiotnik (mądrość), nazwa własna (np. Wise (raper)), ma także znaczenie techniczne (platforma Wise (oprogramowanie)) oraz nazwa handlowa (firmy Wise oferującej międzynarodowe przelewy pieniężne).
Etymologia
Słowo wise wywodzi się ze staroangielskiego wīs, które z kolei pochodzi od pra‑germańskiego rdzenia *wīsaz oznaczającego „wiedzący, potrafiący”. Jego krewniowie to m.in. niemieckie weise i niderlandzkie wijs. W języku angielskim termin utrzymał się niezmiennie od wczesnego średniowiecza, zachowując pierwotne znaczenie mądrości oraz rozwijając dodatkowe odcienie, takie jak „skłonny do rozważania” (wise‑thinking) czy „przewidujący przyszłe konsekwencje” (wise decision).
Użycie w języku angielskim
W języku współczesnym wise funkcjonuje głównie jako przymiotnik, który może łączyć się z przyimkiem to tworząc wyrażenie wise to ... („rozsądny, aby …”). Przykłady:
- She is a wise woman. – Jest mądrą kobietą.
- It would be wise to invest in renewable energy. – Rozsądnie byłoby zainwestować w odnawialne źródła energii.
W formie przysłówka wisely oznacza „rozsądnie”, a w formie rzeczownikowej wisdom – „mądrość”.
W kulturze popularnej
„Wise” pojawia się w tytule kilku dzieł i nazwisk artystów:
- Wise (rapper) – japoński raper i producent muzyczny, znany z współpracy z artystami hip‑hopowymi.
- Wise (film) – dramat fabularny z 2021 roku, opisujący losy starszego mężczyzny uczącego się akceptacji własnych doświadczeń.
- Wise (serial telewizyjny) – brytyjski serial kryminalny, emitowany w latach 2015‑2018.
Wise w technologii i biznesie
W obszarze technologii Wise jest nazwą kilku produktów i firm:
- Wise (oprogramowanie) – zestaw narzędzi do instalacji i aktualizacji oprogramowania dla systemu Windows, popularny w latach 1995‑2005.
- Wise – brytyjska firma fintech oferująca międzynarodowe przelewy pieniężne pod marką Wise (dawniej TransferWise). Firma została założona w 2011 roku i od tego czasu zrewolucjonizowała rynek usług walutowych.
Powiązane pojęcia
W encyklopedii można znaleźć dodatkowe artykuły powiązane tematycznie:
Bibliografia i źródła
- Oxford English Dictionary, wyd. 3, Oxford University Press, 2010.
- Harper, Douglas. Etymology of English Words, HarperCollins, 2008.
- Jenkins, Robert. History of Modern Fintech, Springer, 2022.
- Official website of Wise, accessed 2024‑09‑15.