encyklopedia.space

zhou (周)

Zhou to termin chiński używany w historii Chin do określenia jednostki podziału administracyjnego, odpowiednika prefektury. W zależności od okresu historycznego i dynastii, zhou pełniło różne funkcje i miało odmienną pozycję w hierarchii administracyjnej. Termin ten jest również nazwą jednej z najważniejszych dynastii chińskich – dynastii Zhou (ok. 1046–256 p.n.e.), jednak w niniejszym artykule skupiamy się na znaczeniu administracyjnym.

Etymologia

Słowo zhou (周) pochodzi ze starożytnych chińskich znaków oznaczających „okrąg”, „otoczenie”. Pierwotnie odnosiło się do terytoriów otaczających stolicę lub centralny obszar władzy.

Historia

Okres przeddynastyczny i dynastia Qin

W czasach przeddynastycznych zhou funkcjonowało jako luźny termin opisujący regiony o wspólnych cechach kulturowych i geograficznych. W dynastii Qin (221–206 p.n.e.) wprowadzono system commandery (jun), ale po upadku Qin zhou zaczęło odgrywać większą rolę jako jednostka organizacyjna.

Dynastia Han

W dynastii Han (206 p.n.e.–220 n.e.) zhou stało się podstawową jednostką podziału administracyjnego, poniżej której znajdowały się xian (liczby) oraz ri (państwa). Na tym etapie powstało kilkadziesiąt zhou rozmieszczonych w całym państwie.

Dynastia Sui i Tang

Reformy dynastii Sui (581–618) i dynastii Tang (618–907) ustabilizowały system zhou, wprowadzając również podział na zhou i fu (prefektury o wyższym statusie). W szczytowym okresie dynastii Tang istniało ponad 300 zhou, które zarządzały dużymi obszarami rolniczymi i handlowymi.

Dynastia Song

W dynastii Song (960–1279) struktura administracyjna zachowała podział na zhou i fu, ale wprowadzono także nowe jednostki lu i jing. Zhou stały się głównie jednostkami regionalnymi, a ich władze były powoływane z centralnej administracji.

Okres mongolski i dynastia Yuan

W dynastii Yuan (1271–1368), rządy mongolskie zachowały istniejące podziały, ale wprowadzono nowe nazwy, takie jak lu. Zhou zostały w większości przekształcone w lu lub połączone z innymi jednostkami.

Dynastie Ming i Qing

W dynastii Ming (1368–1644) oraz dynastii Qing (1644–1912) zhou odzyskały znaczenie jako prefektury, ale wraz z rozwojem systemu sheng (prowincje) ich rola uległa stopniowemu zmniejszeniu. W ostatnich latach dynastii Qing wiele z zhou zostało przekształconych w lu lub xiàn (okręgi).

Struktura administracyjna

Typowa hierarchia administracyjna w okresie dynastii Tang–Qing wyglądała następująco:

  • Sheng – prowincja (np. Henan)
  • Zhou / Fu – prefektura (np. Jinan)
  • Xian – okręg (powiat)
  • Zhang – najmniejsza jednostka, często wioska

Znaczenie współczesne

Współczesne Chiński Republika Ludowa nie używa już terminu zhou jako jednostki administracyjnej. Został on zastąpiony przez prefektury (diqu) oraz powiaty (xian). Jednak w nazwach niektórych regionów historycznych terminu zhou wciąż można spotkać, np. w Zhou (Henan) jako określenie historycznego obszaru.

Powiązane pojęcia