Znak

Znak – pojęcie ogólne oznaczające element służący do przekazywania informacji, wyrażania znaczeń lub pełnienia funkcji sygnalizacyjnej. Znaki występują w wielu dziedzinach ludzkiej działalności, w tym w językoznawstwie, semiotyce, matematyce, informatyce, kulturze i sztuce.

Definicja

W ujęciu semiotycznym znak definiowany jest jako trójpodstawowy model semiotyczny składający się z formy (oznaczającego), znaczenia (oznaczanego) oraz interpretanta – odbiorcy, który łączy te dwa elementy. Znak jest więc środkiem komunikacji, który wymaga konwencji i kontekstu, aby jego treść była odczytywalna.

Rodzaje znaków

• Znaki językowe – słowa, morfemy, fonemy, znaki diakrytyczne.
• Znaki graficzne – litery, cyfry, piktogramy, logotypy.
• Znaki dźwiękowe – sygnały dźwiękowe, melodie, dzwonki telefoniczne.
• Znaki chemiczne – symbole pierwiastków, reakcje chemiczne w notacji.
• Znaki matematyczne – symbole operacji, stałe, zmienne.
• Znaki informatyczne – kody binarne, znaki ASCII, Unicode.

Znak w językoznawstwie

W językoznawstwie znak językowy (signifiant) to jednostka fonetyczna lub graficzna, która odnosi się do pojęcia (signifié). Najważniejsze klasyfikacje znaków językowych obejmują:

• znaki fonemów – najmniejsze jednostki dźwiękowe rozróżniane w danym języku,
• znaki morfemów – jednostki znaczeniowe,
• znaki pisma – systemy graficzne od alfabetu łacińskiego po pismo chińskie.

Znak w matematyce

Matematyka posługuje się specjalnym zestawem znaków, które precyzyjnie określają operacje i relacje. Do najważniejszych należą:

• znak + – dodawanie,
• znak - – odejmowanie,
• znak × lub * – mnożenie,
• znak ÷ lub / – dzielenie,
• znak = – równość,
• znaki ∈, ⊂, ∪, ∩ – relacje zbiorowe.

Znak w informatyce

W informatyce znak to najdrobniejsza jednostka danych, najczęściej reprezentowana przez kod ASCII lub Unicode. Systemy kodowania znaków umożliwiają przechowywanie i przetwarzanie tekstu w komputerach oraz w sieci.

Znak w kulturze i sztuce

W kulturze znaki pełnią funkcję symboli, które niosą ze sobą określone znaczenia społeczne i emocjonalne. Przykłady:

• flaga narodowa – symbol państwowości,
• krzyż – znak religijny chrześcijaństwa,
• serce – znak miłości,
• logo firm – znak rozpoznawalności handlowej (logotyp).

Historia

Pierwsze znaki powstały w prehistorii jako piktogramy wyryte w jaskiniach. Już w 4000 p.n.e. w Mezopotamii tworzone były znaki klinowe, a w Egipcie – hieroglify. Rozwój znaków graficznych doprowadził do powstania alfabetu fenickiego, a w 1050 roku do opracowania alfabetu łacińskiego, który stał się podstawą współczesnych systemów pisma.

Zastosowania praktyczne

Znaki są nieodłącznym elementem codziennego życia:

• znaki drogowe (sygnalizacja) zapewniają bezpieczeństwo w ruchu drogowym,
• znaki handlowe informują o cenach i promocjach,
• znaki medyczne (symbol medyczny) wskazują na procedury i zagrożenia,
• znaki elektroniczne (ikony) ułatwiają obsługę interfejsów.

Powiązane pojęcia

Semiotyka • Symbol • Ikona • Piktogram • Grafika komputerowa

Bibliografia

1. Saussure, F. de. Course in General Linguistics. (1916).
2. Peirce, C.S. Collected Papers of Charles Sanders Peirce. (1931‑1958).
3. Eco, Umberto. Tractatus Signorum. (1976).
4. J. M. Smith, History of Writing Systems. (1998).