1434

Rok 1434 zaliczany jest do okresu wczesnego renesansu i późnego średniowiecza. W Europie, Azji i Afryce dochodziło do licznych przemian politycznych, religijnych i kulturalnych, które wyznaczały dalszy bieg dziejów.

Wydarzenia polityczne

• W Polsce kontynuowano wojnę z Zakonem Krzyżackim – w 1433 roku podjęto pierwsze ofensywy, a w 1434 roku doszło do oblężenia Królewca (Oblężenie Królewca).
• W Węgrzech król Władysław III podjął próbę umocnienia władzy na południu kraju, co doprowadziło do konfliktu z węgierskimi możnowładcami i przyczyniło się do serii bitew w latach 1434‑1440.
• W Imperium Osmańskim Sułtan Murad II przeprowadził kampanię na Bałkany, podbijając fragmenty dzisiejszej Grecji i Macedonii.
• W Kongu (Afryka Zachodnia) doszło do koronacji MᏞan'a jako pierwszego władcy, który przyjął chrześcijaństwo po stronie pogranicza handlowego z Portugalczykami.
• W Japonii okres Muromachi – w 1434 roku shogun Ashikaga Yoshinori zmarł, a jego następcą został Ashikaga Yoshikazu.

Kultura i nauka

• W Wenecji otwarto nowy teatr publiczny – Teatro San Giovanni, co przyczyniło się do rozwoju sztuki scenicznej w północnych Włoszech.
• W Paryżu założono Uniwersytet „Universitas de Paris” nową katedrę filologii klasycznej, przyciągającą uczonych z całej Europy.
• Chiński cesarz Xuande, będący mecenasem sztuki, zlecił wykonanie serii porcelanych waz w Jingdezhen, które stały się wzorem dla późniejszych dzieł porcelanowych.
• W Krakowie wzniesiono Katedrę św. Marii w stylu gotyckim, a budowa zakończyła się w 1435 roku.

Urodzeni

• Zofia Lubomirska (c. 1434‑1480) – polska szlachcianka, mecenaska sztuki renesansowej.
• Józef Karczewski (urodzony w 1434 roku) – polski kronikarz, autor „Roczników krakowskich”.
• Ali Ramid (1434‑1491) – perski uczony, specjalista w dziedzinie astronomii i matematyki.
• Musa al‑Khazini (urodzony w 1434 roku) – arabski inżynier, autor „Kitabu ma‘rifat al-hay’a”.

Zmarli

• Jan Hus (ur. ok. 1369) – czeski reformator religijny i filozof, stracony w 1415 roku; jego naszemu dalszemu wpływowi na ruch husycki przyczynił się fakt, że w 1434 roku doszło do jego kanonizacji w tradycji husyckiej.
• Stefan Ładysław (urodzony 1380) – węgierski książę, zmarł w 1434 roku w wyniku choroby, pozostawiając po sobie spory terytorialne.
• Lorenzo Ghiberti (ur. 1378) – włoski artysta renesansowy, zmarł w 1434 roku, znany z bram Baptysterium w Florencji.

Podsumowanie

Rok 1434 był okresem intensywnych zmian: na frontach militarnych toczyły się walki o władzę w Europie Środkowej i na Bałkanach, a w Azji rozwijała się sztuka i technologia, zwłaszcza w Chinach. W kulturze rozpoczynały się tendencje, które z czasem przerodziły się w pełnoprawny renesans, a liczni uczeni i artyści, urodzeni w tym roku, przyczynili się do rozwoju myśli humanistycznej i nauk przyrodniczych.