1625

Rok 1625 (szesnasty wiek, XVII w.) to rok zwykły rozpoczynający się w czwartek według kalendarza juliańskiego. Wydarzenia tego roku miały wpływ na politykę, gospodarkę i kulturę Europy oraz innych regionów świata.

Wydarzenia

• Polska i Rzeczpospolita Obojga Narodów
  • W Polsce i Wielkim Księstwie Litewskim trwały trudne stosunki z Szwecją w ramach wojny północnej (1626‑1629).
  • W sierpniu król Władysław IV Waza wydał rozporządzenie o reformie administracji wojskowej, co przyczyniło się do powstania sztabów królewskich.
• Europa
  • W Francji odbył się sobór Soboru Przyrodniczego, którego wyniki wpłynęły na politykę wewnętrzną pod rządami Ludwika XIII.
  • Węgier i Habsburgowie zawarli pokój w Küçük, kończąc krótkotrwały konflikt z imperium Habsburgów.
  • W Wielkiej Brytanii Anglia po raz pierwszy wprowadziła stałą stażkę dla skarbnika w wysokości 13 000 funtów rocznie.
• Azja
  • W Cesartwie Mogołów cesarz Jahangir umarł 28 października, a tron objął jego syn Szah Dżahan, rozpoczynając okres rozkwitu architektury (np. Tadź Mahal).
  • W Korei został otwarty nowy pałac królewski w Seulu.
• Ameryka Północna
  • W Kolonii Holenderskiej przy ujściu rzeki Hudson założono osadę Nowa Holandia (dzisiejszy Nowy Jork).

Urodzili się

• Ludwik XIV – przyszły król Francji, urodził się 5 września w Paryżu (zmarł 1715).
• Jan III Sobieski – w późniejszym okresie król Polski, urodzony 30 sierpnia w Oleśce (zmarł 1696). (Uwaga: data urodzenia podawana w różnych źródłach; niektóre przyjmują 1625.
• Claude Lorrain – francuski malarz pejzażowy, urodzony 10 listopada w Lorrain (zmarł 1682).

Zmarli

• Jahangir – cesarz Mogołów, zmarł 28 października w Agram.
• Fryderyk III – cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zmarł 15 lutego w Winnie.
• Thomas Eriugena – irlandzki filozof i teolog, zmarł prawdopodobnie w 1625 roku (dokładna data nie jest znana).

Kultura i sztuka

W 1625 roku w Wiedniu odbył się festiwal muzyczny, na którym po raz pierwszy wykonano dzieło Johanna Sebastiana Bacha „Toccata i fuga d-moll”. W baroku rozpoczęto budowę Zamku Królewskiego na Wawelu po stronie południowej.

Widoczne w architekturze

• Rozpoczęto budowę Katedry św. Piotra w Petersburgu (projektant: Caravaggio).
• W Meksyku zakończono budowę Katedry Metropolitalnej w mieście Meksyk.

Wydarzenia astronomiczne

W czerwcu 1625 roku nastąpił przejściowy meteor (gwiazda spadająca), obserwowany w Europie Północnej i opisany w Księdze Astronomicznej przez Johannesa Heveliusa.

Dziedzictwo

Rok 1625 jest często przywoływany jako rok przełomowy w dziejach Mogołów, dzięki objęciu tronu przez Szaha Dżahana, co zapoczątkowało złotą erę architektury mogolskiej. W Europie rosnące napięcia wojenne, zwłaszcza w rejonie Bałtyku i Skandynawii, przygotowywały grunt pod Wojnę Trzydziestoletnią (1618‑1648).